Arktik aktörlerin bölge stratejilerinin güvenlik sektörleri bağlamında analizi: Bütüncül bir yaklaşım

Arktik Bölge, son yıllarda, küresel siyasetin önemli sahnelerinden biri hâline gelmeye başlamıştır. Bunun başlıca sebebi, küresel ısınma sebebiyle yaşanan değişim ve dönüşüm sürecidir. Arktik Bölge, küresel ısınmanın etkisiyle, hem ekolojik ve çevresel bir değişimin hem de jeopolitik bir dönüşümün içerisindedir. Küresel ısınma sonucunda bölgedeki buzul kütle azalmakta; böylece zengin yeraltı kaynaklarına erişim kolaylaşmakta ve Arktik Okyanusu'nun Pasifik ile Atlantik arasında daha hızlı, daha uygun maliyetli ve daha güvenli bir ulaşım koridoru sunma potansiyeli ortaya çıkmaktadır. Arktik Bölge'nin sunduğu bu fırsatlar, aynı zamanda bazı jeopolitik riskleri de beraberinde getirmektedir. Fırsatların ve risklerin içiçe geçtiği bu durum, bölgeye yönelik ilginin yükselen bir ivmeyle artmasına sebep olmaktadır. Böylelikle Arktik Bölge, günümüzde sadece kıyıdaş ülkeleri ya da bölgede yaşayan halkları değil, aynı zamanda bölge-dışı aktörleri de ilgilendiren bir bölge hüviyeti kazanmıştır. Bu tezde, bölgeyle ilgili tüm aktörleri içinde barındıran ve bölge yönetişiminin en etkin platformu olan Arktik Konseyi'ni oluşturan paydaşların bölgeyle ilgili resmî strateji belgeleri, güvenlik perspektifinden, bütünsel bir yaklaşımla analiz edilmektedir. Tezin temel sorunsalı, Arktik Bölge'de etkili olan aktörlerin bölgeye dair güvenlik yaklaşımlarının, bu aktörlerinin niteliklerine ve düzeylerine bağlı olarak ne ölçüde farklılaşıp benzeştiğini ortaya çıkarmaktır. Bu soruya cevap aramak için Arktik Konseyi'ni oluşturan paydaşların bölgeyle ilgili resmî strateji belgeleri, MAXQDA Analytics Pro adlı nitel analiz yazılımı aracılığıyla analiz edilmiş ve karşılaştırılmıştır. Çalışmanın bütünselliği, hem aktör çeşitliliği ve analiz birimi çeşitliliğiyle hem de teorik altyapısıyla sağlanmaktadır. Aktör çeşitliliği, bölgesel ve bölge-dışı aktörlerin analize dâhil edilmesi sayesinde; analiz birimi çeşitliliği ise, sadece ulus-devlet düzeyindeki değil, aynı zamanda ulus-altı ve ulus-üstü düzeylerindeki aktörlere de yer verilmesi sayesinde sağlanmıştır. Bununla birlikte, çalışmanın teorik altyapısını oluşturan güvenlik yaklaşımı, yalnızca askerî güvenlik odaklı bir Klasik Güvenlik yaklaşımı değildir. Tezde, Kopenhag Ekolü'nün ortaya koyduğu, güvenliğin askerî sektörüyle birlikte siyasî, ekonomik, toplumsal ve çevresel sektörlerini de kapsayan bütüncül güvenlik yaklaşımı esas alınmıştır.