Artırılmış gerçeklikle desteklenmiş probleme dayalı fen öğretiminin akademik başarı, kalıcılık, tutum ve öz-yeterlik inancına etkisi

Bu araştırmanın amacı artırılmış gerçeklik uygulamalarıyla desteklenmiş probleme dayalı fen öğretiminin ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine ilişkin akademik başarılarına, kalıcılık düzeylerine, fizik konularına yönelik tutumlarına ve öz-yeterlik inançlarına etkisini incelemektir. Bu doğrultuda ders etkinlikleri "Kuvvet ve Enerji" ünitesine yönelik olarak hazırlanmıştır. Araştırmada nicel ve nitel yaklaşımların birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırmalarından gömülü karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmış, nitel boyutu ise bir durum çalışması şeklinde yürütülmüştür. Araştırmaya 2016-2017 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Batı Karadeniz'de yer alan bir ilin Merkez ilçesinde bulunan bir ortaokulda yedinci sınıfta öğrenim gören 91 öğrenci (41 kız, 50 erkek) katılmıştır. Çalışma grubu iki deney ve bir kontrol grubundan oluşmaktadır. Araştırmanın birinci deney grubunda Probleme Dayalı Öğrenme (PDÖ) etkinlikleri Artırılmış Gerçeklik (AG) uygulamalarıyla desteklenmiş, ikinci deney grubunda sadece PDÖ yöntemi kullanılmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Çalışma grubu öğrenci sayısı, öğretim ortamı ve araştırmanın bağımlı değişkenleri açısından denkleştirilmiştir. Deney sürecindeki etkinlikler 11 hafta boyunca devam etmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Kuvvet ve Enerji Ünitesi Akademik Başarı Testi", "Fen Bilimleri Dersi Fizik Konularına Yönelik Tutum Ölçeği" ve "Fen Bilimleri Dersi Fizik Konularına Yönelik Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutu ise durum çalışması olarak desenlenmiş, veriler gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme yapılarak toplanmıştır. Nicel veriler parametrik ve parametrik olmayan testler aracılığıyla analiz edilmiş, nitel veriler ise içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda fen bilimleri dersine yönelik akademik başarının, tutumun, öz-yeterlik inancının artmasında ve bilgilerin kalıcılığının devam etmesinde AG uygulamalarının kullanıldığı deney grubu lehine anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Ayrıca sadece PDÖ yönteminin kullanıldığı grubun hem akademik başarı son test hem de öz-yeterlik inancı son test puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunurken, tutum son test puanlarında ise anlamlı bir değişimin olmadığı görülmüştür. Görüşmelerden elde edilen veriler ise hem AG uygulamalarının hem de PDÖ etkinliklerinin öğrenciler açısından yararlı olduğunu göstermiştir. Öğrenci görüşlerine göre AG uygulamalarının avantajları öğrenmeyi kolaylaştırma, öğrenmede kalıcılığı sağlama, dikkati ve ilgiyi arttırma, dersi eğlenceli hale getirme, etkin katılımı sağlama, merak uyandırma, derse katılım isteğini arttırma, sosyal öğrenmeye katkı sağlama, gerçekçi bir öğrenme ortamı oluşturma şeklinde sıralanmıştır. Araştırma sonuçları, tasarlanan AG uygulamalarının kuvvet, enerji, basınç konularını öğrenmede potansiyel bir araç olduğunu göstermiştir. Bunun yanında bazı öğrenciler sağlık açısından boyun, sırt, el ağrıları yaşadıklarına, sınıfta gürültü yaşandığına ve zaman kaybına neden olduğuna yönelik görüş de bildirmişlerdir. Diğer taraftan, probleme dayalı öğrenme yönteminin öğrenmeyi kolaylaştırma, kalıcı öğrenmeyi sağlama, problem çözme ve tartışma becerisini geliştirme gibi avantajlarının olduğu; sınırlılık olarak ise zaman kaybına ve gürültüye neden olduğu, öğrencilerin bazen derste sıkıldıkları görülmüştür. Araştırma sonuçlarından hareketle, daha verimli bir öğrenme ortamının oluşturulmasında PDÖ yönteminin AG gibi farklı teknolojilerle desteklenmesi önerilebilir. Ayrıca erken yaştaki öğrencilerin işaretçi tabanlı AG uygulamalarını daha sağlıklı bir şekilde inceleyebilmeleri için kullanılan görüntüleme teknolojilere yönelik ağırlık, boyut gibi özelliklerin seçiminin titizlikle yapılması önerilmektedir.