Aşı uygulamaları ile ortaya çıkan etik sorunlar üzerine bir inceleme

Aşı uygulamaları günümüz pratik etik sorunları arasında en önemli ve güncel sorunlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle COVID-19 pandemisiyle birlikte aşı ve uygulamaları hakkındaki tartışmalar tıp başta olmak üzere, felsefe, sosyoloji, psikoloji gibi sosyal bilimler alanındaki pek çok disiplinde de geniş yer bulmuştur. Aşı uygulamalarında ortaya çıkan pratik etik sorunlar arasında, aşılara erişim ve adaletsizlik, aşının yan etkileri ve riskleri hakkında aydınlatılmış onam eksikliği, yasal ve politik baskı ve zorunlu aşılamaya ilişkin tartışmalar bu sorunların başında gelmektedir. Bu sorunlara felsefi bakış, felsefenin temel disiplinlerinden biri olarak etik alanında ortaya konulan teoriler aracılığıyla bir araya getirilmesi ve dengeli bir yaklaşım benimsemenin önemini vurgular. Bu sorunlara farklı etik bakış açıları eşlik etmektedir. Etik kuramlardan hareketle, aşı uygulamalarının kişinin ve toplumun faydası bakımından değerlendirilmesi önemlidir. Aşılar yalnızca insanların sağlığını koruyarak toplumsal refahı artırmamakta, aynı zamanda kişinin kendi yaşamının korunması için de önem teşkil etmektedir. Ancak, aşıların uygulanmasının yanı sıra, aşıya erişimin ya da aşının dağıtımının yerel ve küresel düzeyde adil olmadığı örnekleri, temel hakların korunabilirliğine ilişkin endişe yaratmaktadır. Felsefe tarihindeki etik kuramlar, pratik alanda aşı ve uygulamaları hakkındaki pratik etik sorunlar için çözümlere ışık tutabilirler. Özellikle, Aristoteles, Kant, Mill ve günümüzde Kuçuradi'nin etik bakışı, aşı uygulamalarındaki etik sorunların görülebilmesi ve çözülebilmesi için referans alınabilecek farklı teorik perspektifler sunmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu düşünürlerin etik bakışlarının aşı uygulamaları ve erişimiyle ilgisinde karşılaşılan etik sorunların çözümüne nasıl referans olabilecekleri, kişinin ve toplumun bu sorunların çözümüyle uzun vadede nasıl bir yaşam sürebilecekleri ele alınmaya çalışılacaktır.