Aşağı seyhan ovası-alt sulama sahası topraklarının verimlilik indekslerinin oluşturulması ve besin elementi içeriklerinin yersel boyutta belirlenmesi

Sürdürülebilir toprak yönetimi bakımından toprakların fiziksel ve kimyasal özelliklerinin bilinmesi çok önemlidir. Toprakların yalnızca bir veya birkaç özelliğinin bilinmesi sürdürülebilir bir arazi yönetimi için yeterli olmamaktadır. Çünkü, besin elementlerinin hem kendi arasında hem de diğer toprak özellikleri arasında pozitif veya negatif etkileşimler bulunmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'nin önemli ovalarından biri olan Çukurova'nın bir bölgesini kapsayan Aşağı Seyhan Ovası-Alt Sulama Sahası topraklarının verimlilik indekslerinin oluşturulması ve besin elementlerinin yersel düzeyde dağılımının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma kapsamında, tarım yapılan alanlardan 170 adet yüzey toprak örneği, alanı temsil edecek şekilde tesadüfi olarak alınmış ve koordinatlar Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamına kaydedilmiştir. Alınan toprak örneklerin analiz sonuçları ArcGIS 10.4 yazılımı kullanılarak CBS ortamında değerlendirilmiş ve mekânsal dağılım haritaları oluşturulmuştur. Toprak verimliliği değerlendirmelerinde kullanılan indekslerden biri olan Parker Verimlilik İndeksi esas alınarak çalışma alanının bazı toprak özelliklerinin indeks skorları belirlenmiş ve indeks haritaları oluşturulmuştur. Toprak özelliklerinden tekstür, pH, elektriksel iletkenlik (EC), organik madde, kireç, mineral azot (N)min, fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), çinko (Zn), demir (Fe), mangan (Mn) ve bakır (Cu) dikkate alınarak verimlilik skorları hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, çalışma alanı genelinde Nmin, yarayışlı P, Zn ve Mn düzeyleri düşük; buna karşın K, Ca, Mg, Fe ve Cu düzeyleri yüksek bulunmuştur. Noktasal verilerden yersel dağılım haritaları üretilmiştir. Özellikle, kimi toprak özelliklerinin yersel düzeyde yüksek olması gübreleme stratejilerinin gözden geçirilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Arazi kullanım türüne bağlı olarak indeks skorları karşılaştırılmış ve genel indeks eğilimler benzer olsa da, bazı parametrelerde farklılıklar gözlenmiştir. Özellikle bahçe topraklarında Nmin, P ve Cu'ın daha yüksek olması, gübreleme alışkanlıklarının kullanım türüne göre değişebileceğini göstermektedir. Ayrıca, elde edilen verimlilik ve besin elementi haritaları, toprak yönetimi, gübreleme planlaması ve sürdürülebilir tarım uygulamaları açısından önemli bir karar destek aracı sunmaktadır.