Aşağıhacıbekir-Bala (Ankara) alçıtaşı potansiyelinin çok elektrotlu rezistivite yöntemi ile belirlenmesi

Bu çalışmada, Ankara ili Bala ilçesi Aşağıhacıbekir mahallesinin yaklaşık olarak 10 km kuzey-batısında bulunan alçıtaşı maden sahasının potansiyeli ve niteliği incelenmiştir. Çalışma sahasındaki olası alçıtaşı varlığını ekonomik bir şekilde belirlemek için 'Çok Elektrotlu Rezistivite Yöntemi (2B ERT)' ve 'İndüksiyon Polarizasyon Yöntemi (2B IP)' uygulanmıştır. Ayrıca alçıtaşının niteliğini belirlemek için XRD, SEM/EDS ve ICP-MS analizleri yapılarak bileşenleri belirlenmiştir. Çalışma sahasından elde jeofizik verilerin değerlendirilmesi bölgenin jeolojisi dikkate alınarak yapılmıştır. Rezistivite verilerinin alınmasında 'Dipole-Gradient' ölçü tekniği kullanılarak 10 jeofizik profilde 2B (iki boyut-lu) jeo-elektrik kesit elde edilmiştir. Her bir kesit için toplam 42 elektrot kullanılmış olup, elektrotlar arasındaki mesafe 10 metre olarak düzenlenmiştir. Her bir profilin toplam uzun-luğu 420 metredir. Elde edilen 2B jeo-elektrik profiller değerlendirildiğinde tespit edilen 700 ile 1700 Ω-m arasındaki rezistivite (özdirenç) değerlerinin potansiyel alçıtaşı bulunan yerlere denk geldiği belirlenmiştir. 2B ERT ve 2B IP kesitleri karşılaştırıldı ve bu kesitlerin birbirleriyle uyumlu olduğu görülmüştür. Jeofizik verilerin değerlendirilmesi sonucunda, özdirenç değerleri dikkate alınarak önceden belirlenmiş noktalardan 12 adet alçıtaşı numunesi alınmıştır. Bu numunelere uygulanan XRD analizlerindeki pik değerlerinden ana bileşenin alçıtaşı olduğu ve SEM-EDS analiz sonuçlarından ise numunelerdeki elementlerin ağırlıkça yüzdeleri belirlenmiştir. Ayrıca numunelerin bir tanesinde %25.25 oranında Stronsiyum (Sr) elementi saptanmıştır. ICP-MS analizleri ile alçıtaşı numunelerindeki iz elementlerin oranları belirlenmiştir. Bu araştırma sonucunda, çalışma sahasındaki yeraltında potansiyel alçıtaşına bulunan yerler belirlenmiştir. Numunelerin ana bileşeninin alçıtaşı olduğu saptanmıştır.