Aşçı Dede'nin Hatıraları'nda halk kültürü unsurları

Farklı çağlarda ve zamanlardaki insanların eş zamanlı varoluş ve iletişim biçimi olarak da düşünülebilecek olan kültür, donmuş varoluş biçimiyle bazı edebi eserler içinde yüzyıllar sonrasına aktarılarak geçmiş ve gelecek kuşaklar arasında köprü kurmak suretiyle varlığını sürdürebilmektedir. Edebi eserlerdeki donmuş kültürel unsurlar, halk bilimi ve halk edebiyatı araştırmalarıyla tespit edildiklerinde, belli bir topluluk ya da ulusu karakterize eden ahlak, inanç, sanat, edebiyat, müzik, gelenek, görenek, dil, din vb. konularda detaylı bilgilere ulaşılabilmekte ve geçmiş hakkında fikir edinilebilmektedir. Edebi eserlerden hatırat türündekiler ise kurmaca olmayıp belli yaşanmışlıkları yansıtmaları bakımından kültürel unsurların en sağlıklı şekilde elde edilebileceği kaynaklar arasında yer almaktadır. Bu noktada, 1828 yılında İstanbul'da dünyaya gelen ve Süleymaniye Rüştiyesi'nden mezun olduktan sonra İstanbul, Erzurum, Erzincan, Edirne, Şam gibi şehirlerde askeri memurluk görevlerinde bulunduğu sırada çeşitli tarikatlara mensubiyetiyle de geniş bir çevre edinen ve mesleğinden tuğgeneral olarak emekliye ayrılan Aşçı Dede'nin 1906 yılında tamamladığı hatıralarındaki halk kültürü unsurlarının zenginliği oldukça dikkat çekmiş ve üzerinde çalışma yapılması gerekliliği hissedilmiştir. İki bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Aşçı Dede'nin hayatı ve eserleri tanıtılmış, hatıralarına yönelik daha önce yapılmış çalışmalar hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise Aşçı Dede'nin Hatıraları adlı eserde tespit edilen halk kültürü unsurları, konularına göre sınıflandırılarak ilgili oldukları başlıkların altına yerleştirilmiştir. Çalışmada; ön söz, giriş, sonuç, kaynakça kısımları dışında ayrıca bilinmeyen bazı kelimeler için sözlük kısmına da yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Halk Bilimi, Halk Edebiyatı, Halk Kültürü, Hatırat, Aşçı Dede.