Asetaminofen ve mannitolun sıçanlarda deneysel olarak oluşturulan mekanik ezilme yaralanması üzerine etkileri

Deprem benzeri afetlerde görülen ezilme (crush) yaralanmaları, rabdomyolizise bağlı myoglobinüriye ve bunun sonucunda da akut böbrek yetmezliğine neden olmaktadır. Bu tür afetler de baş ve boyun travmalarından sonra 2. sırada ölümcül olabilen bu durumu gidermekte, erken dönem tedavi girişimleri önem arzetmektedir. Potasyumsuz salin solusyonu benzeri yoğun sıvı replasmanının klinik çalışmalar da, sitoprotektif etkileri olan asetaminofen kullanımının kimyasal crush oluşturulmuş hayvan deneylerin de yararları bildirilmiştir.Olası doz aşımlarında yada toksik dozlarda antidotu da rahatlıkla bulunan asetaminofen, ucuz, kolay ulaşılabilen ve gebeler dahil, her yaş grubunda rahatlıkla verilebilen bir terapötikdir. Kimyasal crush oluşturularak yapılan bu çalışmalardan farklı olarak bizim çalışmamızda depremin ezici travma etkilerini taklid edecek mekanik ezme yöntemi uygulandı.Ezilme yaralanmalarında konu ile ilgili tedavi rehberlerine de ışık tutacağına inandığımız protokoller için mannitol, asetaminofen ve mannitol + asetaminofen kombine tedavilerinin, ilerleyici böbrek hasarının önlenmesine katkısı olup olmadığı karşılaştırıldı.Çalışma için 370-400 gr ağırlığında, 2 si pilot çalışmada olmak üzere toplam 38 adet Sprague-Dawley tipi erkek sıçan kullanıldı. Sıçanlar her biri 6 şar hayvandan oluşan 6 gruba ayrıldı.Kontrol amaçlı 1. Gruba hiç bir işlem uygulanmadı.Diğer 5 Gruba 2 şer saat her iki bacak gastrocnemius adalesi bölgesine ezilme işlemi uygulandı.2. Grup 2 saat, 3. Grup 24 saat sonra sakrifiye edilerek, kan ve doku örnekleri alındı. 2 saatlik ezilmenin ardından bir kez 4. gruba asetaminofen,100 mg/kg, 5. Gruba mannitol,1gr/kg, 6. Gruba asetaminofen 100 mg/kg+mannitol 1 gr/kg intraperitoneal verildi.4,5 ve 6 gruplar da 24 saatin ardından sakrifiye edilerek kan ve doku örnekleri alındı.Tüm gruplarda serum Na,K,Cl,ALT,kreatinin değerleri ve metabolik kafeslerde toplanan idrarlarda kreatinin düzeyleri bakıldı.GFR için kreatinin klirensi hesaplandı.Böbrek ve kas numunelerinden patoloji laboratuarında kesitler alındı.HE,PAS ve immunhistokimyasal boyamalarla ışık mikroskopisi altında değerlendirildi.Tubulus epitel hücre dejenerasyonu,inflamasyon,tubulus lümeninde PAS + boyanan materyel varlığı,myoglobin boyanması ve tubuler nekroz oranları araştırıldı.İstatistiksel analizler NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (Utah, USA) paket programı ile yapıldı.Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metotların (ortalama,standart sapma, median ve IQR) yanı sıra gruplar arası karşılaştırmalarda Kruskal Wallis testi, alt grup karşılaştırmalarında Dunn's çoklu karşılaştırma testi, nitel verilerin karşılaştırmalarında ki-kare testi kullanıldı. Sonuçlar, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi.Kitlesel yaralanmalarının etkilerini taklit eden mekanik ezilme modelimizde,terapötik plasma konsantrasyonlarındaki asetaminofenin, böbrekte osidatif yaralanmayı önemli ölçüde önleyerek, renal fonksiyonları koruduğu ve hasarı azalttığı görüldü. Mannitol'ün ise ,ezilme yaralanmalarında sistemik etkilerin önlenmesinde tek başına kullanımında anlamlı fark bulunmadı.