Âşık Kul Fanî üzerine bir araştırma

Âşık edebiyatı kökleri Sözlü Edebiyat Dönemi'ne dayanan bir gelenektir. Türk kültürü içinde var olmuş, değişmiş ve gelişim göstermiştir. Dönemlerin kültürel, siyasi ve sosyal şartları bu geleneğin etki sahasının artmasına ya da azalmasına sebep olsa da gelenek günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır. İslamiyet öncesi kam, baksı, şaman, ozan, oyun isimleriyle anılan ve hekimlik, din adamlığı, büyücülük gibi yönleri de bulunan kişilerce kopuz eşliğinde icra edilen bu gelenek, İslamiyet etkisiyle Hak âşığından hareketle âşık, ozan, saz şairi, halk şairi gibi isimlerle anılmaya başlanmış ve bu dönemde diğer özelliklerini (büyücülük halk hekimliği vs.) kaybederek şiir söyleyen saz çalan, halk hikâyesi anlatan kişilere dönüşmüştür. Bu kültür temsilcileri yüzyıllar boyunca Anadolu insanının duygularını yansıtmıştır. Sivas, araştırmacılarca kaydedilen 1800 âşığa sahip olan bir şehirdir. Kul Fâni de bu geleneğin kayda geçmiş icracılarından, önemli temsilcilerindendir. Bu çalışmada Kul Fanî'nin 345 şiiri, çeşitli karşılaşmaları ve anlattığı bir halk hikâyesi incelenmiştir. Çalışmamızda Kul Fanî'nin hayatı, şiirlerinin dil ve üslup özellikleri, muhteva özellikleri, yapı ve tür özellikleri tespit edilip incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Âşık Edebiyatı, Kul Fanî Şiirleri, Nazım Biçimleri ve Türleri