Âşık Penâhî'nin Bektâşî Mecmuası: Bir şair-derleyicinin gözünden tasavvuf edebiyatı

Bu tez çalışmasının konusu; büyük ölçüde Alevî-Bektâşî geleneğine mensup şair ve yazarların metinlerini içeren ve Mustafa Müslim Ocak (Penâhî) tarafından 1902 yılında istinsahı tamamlanan mecmuanın neşri ve içerik analizidir. Son yıllarda Osmanlı edebiyatında mecmualara yönelik artan ilgiyle, birçok mecmua neşredilmiş ve içeriği tasnif edilmiştir. Bu tez de, öncülü diğer mecmua çalışmalarında da takip edilen neşir ve tasnif yöntemlerini kullanmaktadır. Buna ek olarak mecmuanın mürettibi ve içeriği hakkında sorulabilecek yeni sorulara ve bakış açılarına yer vermektedir. Altı bölümden oluşan bu çalışmada, birinci bölüm mecmua literatürü, 19. yüzyıl okuryazarlık ve tasavvuf tarihi hakkında bir arka plan sağlamakta ve tezde kullanılacak neşir ve analiz yöntemlerini ortaya koymaktadır. Ayrıca Penâhî, mecmuası ve diğer eserleri hakkında detayları içermektedir. İkinci bölüm, mecmuanın nüsha tavsifini ve mecmua içeriğine ilişkin bir dizi tabloyu içermektedir. Üçüncü bölüm, kendisi de sufi bir âşık olan Penâhî'nin metin ve şiir aktarımındaki yöntemlerini ve amaçlarını spesifik bazı örnekler üzerinde ele alarak mürettibin okuryazarlık pratiklerine odaklanmaktadır. Dördüncü bölüm, mecmuadaki büyük çoğunluğunu Alevî-Bektâşî geleneği şairlerinin teşkil ettiği tasavvuf ehlinin şiir ve metinlerindeki inanç unsurlarını ve tasavvufi öğretileri incelemektedir. Bu bölüm, âşık ve mürettip Penâhî'nin tasavvufi görüşlerinde öne çıkan temaları ortaya koymakta ve Penâhî'nin derlemesinin doktrinal yönleri üzerine bir tartışma gerçekleştirmektedir. Tez çalışmasının sonuçlarını irdeleyen beşinci bölümün ardından gelen altıncı bölüm mecmuanın transkripsiyonlu neşrini içermektedir.