Poetry magazines
160 theses under this subject heading
Şiir mecmuası: İnceleme-metin (Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi Demirbaş No: ı0021123)
Arapça "toplama, bir araya getirme" anlamına gelen "cem" kökünden türemiş olan "mecmua" kelimesi, "toplanmış, bir araya getirilmiş, toplanıp biriktirilmiş" demektir. Şiir terimi olarak ise farklı şairlere ait çeşitli şiirlerin bir araya getirilmesiyle oluşan eserlerin genel adıdır. Şiir mecmuaları Klasik Edebiyatımıza önemli katkılar sağlamaktadır. Müstakil bir divanı olmayan ve tezkirelerde adı geçmeyen şairlerin ve onlara ait şiirlerin ortaya çıkarılmasında, mürettep bir divan oluşturacak kadar şiiri bulunmasına rağmen bunları bir araya getirememiş şairlerin divanlarının oluşturulmasında, çeşitli sebeplerden dolayı şairin divanında yer almamış şiirlerinin tespitinde, bu meyanda tenkitli divan neşirlerinde karşılaşılan birtakım sorunların çözümünde mecmuaların önemli rolü bulunmaktadır. Çalışmamızda, Marmara Üniversitesi Nadir Eserler Koleksiyonu İlahiyat Fakültesi Bölümü'nde I0021123 (02251/021123) demirbaş numarasıyla kayıtlı bir şiir mecmuasının incelemesi yapılmıştır. Bu bağlamda, söz konusu mecmuanın önce şekil bakımından tanıtımı yapılmış; daha sonra ihtiva ettiği şiirlerin özellikleri hakkında bilgi verilmiş ve nihayet bu şiirlerin ilk beyti/bendi bulundukları yaprak numarası, şairlerinin ismi ve nazım şekli ile birlikte bir tablo hâlinde aktarılmıştır. Anahtar Kelimeler : Şiir Mecmuası, Klasik Türk Şiiri
Milli Kütüphanede kayıtlı 06 Hk 3656 şiir mecmûasının MESTAP'a göre tasnifi (1-70) (İnceleme–metin)
Çalışmamız Milli Kütüphane'de 06 Hk 3656 numarayla kayıtlı şiir mecmuasıdır. Mecmûaların günümüzdeki karşılığı şiir antolojileridir. Klasik Türk edebiyatının önemli bir kaynağı olan bu el yazması şiir mecmuaları edebiyat araştırmacılarının başvurdukları önemli eserlerdir. Bu çalışmamız Milli Kütüphane - Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesinde Mecmûa-i Eş'ar adıyla 06 Hk 3656 dvd numarasıyla kayıtlı olan şiir mecmuasının 1-70. sayfaları arasının incelenmesi ve Mecmûaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifinden oluşmaktadır. Çalışmamızın ilk bölümü "Giriş" bölümünde mecmuanın tanımı yapılıp önemine değinildikten sonra MESTAP hakkında bilgi verilmiştir. "Birinci bölüm"de ise mecmûanın şekil ve muhteva bakımından tanıtımına yer verilmiştir. "İkinci bölüm"de, mecmûanın çeviri yazılı metni yer almaktadır. "Üçüncü bölüm"de mecmûadaki şiirlerin MESTAP'a göre tasnifi yapılmıştır. "Dördüncü bölüm"de ise mecmûada yer alan şairlerin biyografilerine yer verilmiştir.
Milli Kütüphane 06 Mil Yz A 2713 ve 06 Mil Yz A 2762 numaralı şiir mecmuaları (İnceleme, metin ve MESTAP'a göre tasnifi)
Arapça "cem" kökünden türemiş olan "mecmua" kelimesi, "toplama, yığma, toplanmış, birikmiş" anlamlarına gelmektedir. Edebiyat terimi olarak ise farklı şairlere ait olan çeşitli şiirlerin bir araya getirilmesiyle oluşan eserlerin genel adıdır. Şiir mecmuaları, Klasik Türk Edebiyatı çalışmalarına büyük oranda katkı sağlayan ve yazıldıkları dönemin zihniyetini içinde barındıran önemli kaynaklardır. Çalışmamızın konusu, Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu'nda "Mecmûa-i Eşâr" adıyla 06 Mil Yz A 2713 ve 06 Mil Yz A 2762 arşiv numaralarında kayıtlı olan iki şiir mecmuasının incelenmesi ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifidir. Çalışmamızın "Giriş" bölümünde mecmuanın tanımına ve edebiyat tarihimizdeki önemine değinildikten sonra MESTAP hakkında bilgi verilmiş, "Birinci Bölümü"nde, bu iki şiir mecmuasının şekil ve muhteva bakımından tanıtımı yapılmıştır. "İkinci Bölümü"nde, bu iki şiir mecmuasının çevriyazılı metnine yer verilmiştir. "Üçüncü Bölümü"nde, her iki şiir mecmuası için ayrı ayrı "Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP)" tablosu verilmiş, "Dördüncü Bölümü"nde, her iki şiir mecmuasında yer alan şairlerin biyografilerine yer verilmiştir.
Milli Kütüphanede kayıtlı 06 Hk 3656 şiir mecmûasının MESTAP'a göre tasnifi (71-131)(İnceleme - metin)
Dîvân edebiyatının temelini oluşturan kaynaklar arasında dîvânlar, dinî metinler, siyerler, hadis tercümeleri, mesneviler, gazavatnâmeler, şehrengizler, şu'arâ tezkireleri, çeşitli biyografik eserler, tarihî metinler vb. yanında mecmûalar da önemli bir yer tutmaktadır. Köken olarak Arapça "cemʿ" sözcüğünden meydana gelen "mecmûʿa" sözcüğü, "toplanıp biriktirilmiş, tanzim ve tertip edilmiş şeyler bütünü" anlamına gelir. Bir edebî kavram olarak mecmûa, "farklı kişilere ait metinlerin/metin parçalarının bir araya getirildiği eserler bütünü" anlamına gelmektedir. Şiir mecmûaları, klasik Türk edebiyatı araştırmalarına geniş bir çalışma alanı sağlayan ve yazıldıkları dönemin zihniyetini, edebî zevkini içinde barındıran önemli kaynaklardır. Mecmûaların dîvânı bulunmayan şairlerin şiirlerini ortaya çıkarmak, dîvânlarda yer almayan şiirleri tespit etmek, şairin yaşadığı dönemin veya mecmûayı derleyen kişinin edebî anlayışını belirlemek vb. yönleri düşünüldüğünde neden ele alınıp incelenmeleri gerektiği açık bir şekilde anlaşılacaktır.
Ali Emiri Manzum 547'deki şiir mecmuası (Vr. 75b - 100b) (İnceleme - metin)
Bu çalışma, "Millet Kütüphanesi Ali Emiri Koleksiyonu Manzum:547 Mecmuâ-yı Eş′âr " numarada kayıtlı olan içinde nazîrelerin de olduğu şiir mecmuasının 75b-100b varaklarının transkripsiyonlu metninden ve bu metnin fiziksel incelemesinden oluşmaktadır. Transkripsiyonlu metin hazırlandıktan sonra bu bölümün içeriği hakkında inceleme tarafımızca yapılmıştır. İstinsah tarihi hakkında bir bilgi yer almayan mecmua toplamda 149 varak olup türü nazîre mecmuasıdır. Mecmuada en fazla 17. yüzyıl şair ve şiirleri yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Mecmûa, dîvân, nazire, gazel, şair.
Süleymaniye kütüphanesi yazma bağışlar 5879'daki şı̇ı̇r mecmuası (100a-150b) (İnceleme-metin)
Bu çalışma, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar 5879'daki şiir Mecmuasının 100a-150b varaklarının transkripsiyonlu metninden ve bu metnin fiziksel incelemesinden oluşmaktadır. Transkripsiyonlu metin hazırlandıktan sonra bu bölümün içeriği hakkında inceleme tarafımızca yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mecmûa, dîvân, gazel, şair.
Pervâne Bey mecmuasının diliçi çevirisi (1-55. şiirler)
Eski Türk Edebiyatında her zaman önemli bir yeri olan Pervane Bey Mecmuası, binlerce şairimizin seçme şiirlerinin yer aldığı dev bir eserdir. Bu mecmuada 550 şairimize ait 8172 şiir yer almaktadır. Pervane b. Abdullah'ın derleyicisi olduğu bu eser, yüzlerce yıldır Topkapı Sarayı kütüphanelerinde muhafaza edilerek günümüze tek nüsha olarak ulaşabilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde mecmua ve nazirelerin kavramsal çerçevesi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Pervane Bey Mecmuasının 1-55. şiirinin nesre çevirisi yapılarak Türkiye Türkçesi karşılığı çalışılmıştır. Üçüncü bölümde gazellerin istatistikleri üzerinde durulmuştur. Anahtar kelimeler: Pervane Bey, mecmua, nazire, eski Türk edebiyatı
Süleymaniye kütüphanesi Ali Nihad Tarlan koleksiyonu 68 numarada kayıtlı Cemʿüˈn-nezâir isimli şiir mecmuası (1b-47b) (İnceleme, transkripsiyon, dil içi çeviri, sözlük)
Bu çalışmada Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi Ali Nihad Tarlan Koleksiyonu 68 numarada kayıtlı şiir mecmuasının 1b-47b sayfaları incelenmiştir. Mecmuanın sonunda yer alan "Tarihü'l-Kitâb" başlığı altındaki kayda göre mecmuanın müstensihi Dağıstanlı Seyyid Mehmed Said oğlu Seyyid Mehmed'dir. Mecmua Cemʿüˈn-nezâir adıyla 7 Ramazan 1151/1738 yılında yazılmıştır. Bu mecmuanın çalıştığımız kısmında, çoğunluğu XVI. yüzyılda yaşamış 55 şaire ait 209 şiir bulunmaktadır. Bu çalışma, 1b-47b sayfalarının transkripsiyonlu metni, dil içi çevirileri, fiziksel incelemelerinden oluşmaktadır. Mecmuanın ilgili kısmının transkripsiyonu ve dil içi çevirisi yapıldıktan sonra, ortaya çıkan metin içerik açısından da incelenmiştir. Çalışmanın sonuna çalışmamızda geçen kelimelerden oluşan seçme bir sözlük eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Mecmua, şiir, divan, şair
Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Manzum 593 numaralı şiir mecmuası: İnceleme, metin, dil içi çeviri, mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi
Bu çalışmada Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Manzum bölümünde yer alan 593 numaralı şiir mecmuası incelenmiştir. Îdî Çelebi tarafından tertip edilen söz konusu mecmua 73 varaktan ibaret olup 17. yüzyılda derlendiği tahmin edilmektedir. Çalışmanın giriş bölümünde mecmualar ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölüm inceleme konusu şiir mecmuası hakkında genel bilgilere, ikinci bölüm mecmuanın muhtevasının incelenmesine ayrılmıştır. Üçüncü bölüm ise mecmua metninin çeviri yazıyla tespiti ve dil içi çevirisini ihtiva etmektedir. Mecmuanın Mestap'a göre tasnifi ve tıpkıbasımı çalışmanın sonundaki ekler bölümünde yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: mecmua, şiir, dil içi çeviri, Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi, Mestap
Nuruosmaniye Kütüphanesi 4923 numaralı şiir mecmuası: İnceleme-metin-sözlük (48a-120b)
Bu tezde, Nuruosmaniye Kütüphanesi 4923 numarada kayıtlı şiir mecmuasının 48a-120b varakları incelenmiştir. Bazı sayfaları eksik olan bu şiir mecmuası 125 varaktır. Söz konusu mecmuanın 48a'ya kadar olan kısmı tarafımızdan lisans bitirme tezi olarak çalışılmıştı. Bu çalışmada; mecmuadaki şiirlerin transkripsiyonu yapılıp, divanı bulunan şâirlerin şiirleri divandaki ile karşılaştırıldı. Neticede divanda yer almayan bazı şiirler ve mevcut şiirlerin farklı varyantları tespit edildi. Çalışmanın sonunda ise bir sözlük hazırlandı.
Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu: 06 Mil Yz A 4353/2 numaralı şiir mecmuası (İnceleme-metin)
Bu çalışmada Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu bölümünde bulunan 06 Mil Yz A 4353/2 numaralı mecmua incelenmiştir. Derleyeni ve derleme tarihi hakkında eserde herhangi bir bilgiye rastlanılmamakla beraber içerisinde bulunan şairler göz önüne alındığında 20. yüzyılda derlendiği tahmin edilmektedir. Çalışmanın giriş bölümünde üç başlık altında mecmualar hakkında genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde tezimize konu olan mecmuanın tavsif edilmesi ile beraber mecmuadaki şairi bilinen ve bilinmeyen şiirler, şairler, şairlerin bulunduğu yüzyıllar, şiir dışı unsurlar tablolar halinde verilmiştir. Ayrıca mecmuada karşılaşılan sorunlar ve izlenilen yol da bu bölümde bulunmaktadır. İkinci bölüm ise mecmuanın transkripsiyon harfleri kullanılarak latin alfabesine aktarımından ibarettir. Anahtar Kelimeler: Mecmua, Şiir mecmuası, Meşk Mecmuası.
Şeyhülislam Yahya, Şeyhülislam Esad ve Şeyhülislam İshak divanlarında tarih manzumeleri
Eski Türk edebiyatı metinleri çeşitlilik arz eder. Divanlarda ve şiir mecmualarında yer alan bu türlerin her biri farklı bir işleve yöneliktir. Bunlardan kaside bir kişiyi övmek ya da yermek amaçlı kaleme alınırken, gazel bir sevgiliye duyulan aşkı dile getirir. Mesneviler uzun ve tahkiyeli bir anlatımı karşılarken, rubailerde felsefi bir düşünce yer alır. Bunların dışında daha çok 17. ve 18. yüzyıllarda kaleme alınan kıt'a nazım şekli ise çoğunlukla tarih düşürme gibi bir tür için kullanılmıştır. Klasik Türk edebiyatı şairleri, ebced adı verilen hesaplama yöntemini kullanarak imar faaliyetine, doğum ve ölüm gibi olaylara, düğünlere, padişahların tahta çıkışına ve daha pek çok olaya tarih düşmüşlerdir. Şiirsel değeri olan bu tür manzumeler daha çok tarihi önem taşımaktadır. Bu bağlamda tarih düşürme, hem şair hami ilişkisini ortaya koyması hem de tarihi olayların şiirsel bir şekilde kayıt altına alınması bakımından oldukça önemlidir. Osmanlı Devleti'nin en önemli üç şair-şeyhülislâmı olan Şeyhülislâm Yahya, Es'ad ve İshak Efendilerin divanlarında da çok sayıda tarih manzumesi yer almaktadır. Bu çalışmada, bu üç şeyhülislâm şairin divanlarındaki tarih manzumelerinin yöntem bakımından çözümlenmesi ve şekilsel ve içerik yönünden incelenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca şairlerin hangi olaylara tarih düşürdüğünün tespit edilmesi de onların diğer şairlerden nasıl bir farkları olduğunun gözlemlenmesi açısından önem taşımaktadır.
Millet Kütüphanesi'nde AEMNZ587 numarayla kayıtlı olan Mecmu'a-ı Eş'ar ve Gazeliyyat isimli şiir mecmuasının transkripsiyonu ve incelenmesi
Osmanlı divan şiiri geleneğinde bir kısım eserler vardır ki kendileriyle ilgili çok az bilgi (oluşturan, ketebe kaydı, oluşturulma yılı vb.) verdiği halde üzerine eğildiğimizde oluşturuldukları döneme dair gayet geniş bilgiler verir. Mecmu'a-i eş'ar, mecmu'atü'l-eş'ar gibi isimlerle anılan şiir mecmuaları, tamamen bu mecmuaları oluşturan kişilerin zevklerinin ürünleridir. Kendi dönemlerinde bilinen şairlerin sevilen şiirleriyle birlikte geçmişte kalmış ve unutulmuş şairlerden de şiirleri barındırırlar. Öte yandan şiir mecmuaları sadece mürettiplerinin değil, dönemin de şiir anlayışına dair fikir vermesi açısından önemlidir. Bu açıdan Millet Kütüphanesi'nde AeMnz587 numarayla kayıtlı olan Mecmu'a-i Eş'ar ve Gazeliyyat'ı okuyup incelemenin 16-17. yüzyılların edebi zevkiyle toplumun değerlerinin anlaşılmasında yardımcı olabileceğine inanmaktayım.
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe yazmaları koleksiyonunda 10715 numarada kayıtlı Mecmua-i İlahiyât
Türk edebiyatında dönemin sosyal ve kültürel hayatı hakkında bilgi vermesi yanında birçok şairden de bahsetmesinden dolayı mecmualar önemli kaynaklardandır. Kaynaklarda yer almayan ya da döneminde ilgi odağı haline gelmeyen şairlerin mecmualarda yer aldıkları da olmuştur. Çalışmamızın konusu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe Yazmaları Koleksiyonunda yer alan 10715 numarada kayıtlı Mecmua-i İlahiyât'ın şekil ve içerik açısından incelenmesidir. Buna göre mecmuadaki şiirler transkribe edilmiş ve nesre çevirisi yapılmış olup şekil ve içerik yönünden incelenmiştir. İncelenen mecmuadaki şiirlerin çoğunluğu Türkçe olmakla birlikte Arapça ve Farsça şiirlere de rastlanmıştır. İncelenen 62 şaire ait 198 şiir tespit edilmiştir. Mecmuadaki şairlerin genel anlamıyla XIV-XVIII. yüzyıl şairleri arasından seçildiği dikkat çekmektedir. Mecmuada nazım şekilleri olarak en çok gazel, sonra koşma ve murabba nazım şekilleri kullanılmakla beraber muhammes ve kaside nazım şekilleri de tercih edilmiştir. Bu çalışmanın içerdiği şairler ve şiirler açısından alana katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Şiir Mecmuası, XIV-XVIII. yüzyıl Klasik Türk Edebiyatı, Dinî-Tasavvufi Türk Edebiyatı.
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe yazmaları koleksiyonunda 11122 numarada kayıtlı Mecmua-i İlahiyât
Mecmualar ele alındıkları yüzyılın edebî zevkini, şairlerin zihniyetlerini, dönemin sosyal yaşamını göstermesi bakımından son derece önemli kaynaklardandır. Konularına göre farklı isimlerle anılmıştır. İçindeki bütün manzumelerin ilahilerden oluştuğu mecmualara mecmua-i ilahiyat denmiştir. Çalışmanın konusu olan "Mecmua-i İlahiyât" adlı eser, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe Yazmaları Koleksiyonunda 11122 arşiv numarası ile kayıtlı manzum metinlerden oluşan bir ilahi mecmuasıdır. Çalışmada Mecmua-i İlahiyât'ın içerisindeki şiirler Latin harflerine aktarılmış ve nesre çevrilmiştir ayrıca mecmua nazım şekilleri, nazım türleri, şiirlerin vezinleri bakımından incelenmiş ve şiirlerin şairleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Çalışma inceleme ve metin-çeviri olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde genel hatları ile Mecmua-i İlahiyât'dan bahsedilmiş, daha sonra mecmua şekil ve muhteva yönüyle incelenmiştir. İkinci bölümde ise metin transkribe edilmiş ve günümüz Türkçesine aktarılmıştır. Toplam 114 varaktan oluşan mecmuada 40 varak boş sayfa vardır. Mecmuada 99 şaire ait 292 Türkçe, 3 Arapça ve 1 Farsça şiir olmak üzere toplam 296 şiir tespit edilmiştir. Çalışmada en çok kullanılan nazım şekli gazel; nazım türü ilahi; vezin remel bahrinin fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilün kalıbıdır. Mecmuada en çok şiiri bulunan şair Aziz Mahmud Hüdâyî'dir. Çalışma, hem edebiyat hem dinî musiki ve ilahiyât sahasına da katkı sunmaktadır.
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe Yazmaları Koleksiyonunda 05684 numarada kayıtlı Mecmûa-i İlâhiyât
Mecmualar, genellikle mürettiplerinin şahsî zevklerine göre muhtelif şair/yazarların farklı nazım şekilleriyle kaleme aldıkları manzum-mensur metinlerin derlenmesiyle oluşturulan eserlerdir. Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan mecmualar sayesinde şimdiye kadar kullanılmayan nazım şekilleri, aruz kalıpları, kafiye ve redif tipleri gibi örneklerle karşılaşabiliriz. Çalışmamıza konu olan Mecmua-i İlahiyat, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe Yazmaları Koleksiyonunda 5684 numarada kayıtlıdır. Mecmuada bulunan şiirlerin çoğu Türkçe olmakla birlikte iki Arapça ve bir Farsça şiir de yer almaktadır. 5684 arşiv numarasıyla kayıtlı olan mecmuanın mürettibi belli değildir. Çalışmamızın amacı, Mecmûa-i İlâhiyât adlı eserin içindeki şiirleri ve nesre çevirilerini ortaya koymak, mecmuayı nazım şekilleri, nazım türleri, vezin, kafiye ve redifleri açısından incelemektir. Çalışmamız, inceleme ile metin ve çeviri olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. İlk kısımda mecmua ile ilgili genel bilgi verildikten sonra mecmua şekil ve muhteva açısından incelenmiştir. İkinci kısımda ise metin ve çeviri yer almaktadır. Çalışma sonucunda kaçıncı yüzyılda derlenmiş olduğu belli olmayan Mecmûa-i İlâhiyât adlı eser gün yüzüne çıkarılarak bilinmeyen şiirler ve şairler ortaya konmuştur.
Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri Kitaplığı, Manzum 752 (34 Ae Manzum 752) numaralı şiir mecmuası (Metin-inceleme-MESTAP'a göre tasnif)
Türk Edebiyatı ürünü olan şiir mecmuaları, XV. yüzyılda ilk örnekleri görülen manzum-mensur edebî eserlerdir. Bilhassa şair ve sanatçı kesim tarafından yoğun ilgi gören şiir mecmuaları, derlendiği devirde yahut öncesinde meşhur olmuş şair ve sanatçıların şiir ve çalışmalarını içermesi yönüyle edebiyat tarihine katkı sağlayan eserlerden birisi olmuştur. Dönemin edebî zevk ve anlayışını yansıtmalarının yanı sıra sosyal, kültürel ve toplumsal alanlara ışık tutan metinlerin varlığı, divan ve mesnevi gibi bir yapıya sahip olmamaları, mürettiplerin eserleri kendi zevk ve tercihine göre düzenlemiş olduğunu açıklamaktadır. Günümüze ulaşan mecmuaların sayıca fazla olması, bu alandaki arz-talebin çok olduğunun ve okur-yazar halkın kendi içinde mecmua türünü yaygın bir biçimde tükettiğinin göstergesidir. Bu çalışmada da Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri Kitaplığı, Manzum 752 (34 Ae Manzum 752) numaralı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni, metnin incelemesi ve MESTAP'a göre tasnifine yer verilecektir. Bu çalışmada ilk olarak mecmuanın tanımı, edebiyat tarihindeki gelişimi, şekil ve içerik özellikleri, mecmualar üzerine yapılan tasnif çalışmaları, mecmuaların araştırmacılara sunduğu imkânlar, araştırmanın önemi ve amacına yer verilmiştir. Daha sonra çalışmaya konu olan mecmuanın metni ve incelemesi yapılmıştır. Son kısımda şiirler, Mecmuaların Sistematik Tasnif Projesi (MESTAP)'ne göre tasnif edilerek tabloya yerleştirilmiştir. Elde edilen verilerle, çalışmanın edebiyat tarihine katkı sağlayarak mecmua çalışmalarına bir yenisinin daha eklenmesi ve alanın araştırmacılarına kaynak sağlanması amaçlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: şiir mecmuası, MESTAP, Klasik Türk Edebiyatı
Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi kütüphanesi Hakses koleksiyonundaki 08802/Hs0753 numaralı demirbaş ve T811.21 yer numarasına kayıtlı Mecmu'âtü'l-Eş'âr (1b -249a) (İnceleme–metin)
Bu çalışmamız, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi Hakses Koleksiyonundaki 08802/Hs0753 Numaralı Demirbaş ve T811.21 Yer Numarasına Kayıtlı Şiir Mecmuası'nın tanıtımı, transkripsiyonlu metni ve bu metnin incelenmesinden meydana gelmektedir.Mecmuada yer alan şairler XIV XIX. yüzyıllar arasında yaşamıştır. Şiirlerin çoğu XVI. yüzyıl şairlerine aittir. Bu sırayı XVII. yüzyıl şairleri takip etmektedir. XIV ve XIX. yüzyıllardansa sadece iki şair vardır. Mecmuanın derleyeni belli değildir. İçinde en son XIX. yüzyıla ait şairlerin olmasından dolayı XIX. yüzyılda tertip edilmiş olabileceğini düşündüğümüz mecmua, antoloji niteliğinde olup 249 varaktan oluşmaktadır. Mecmuada eksik sayfalar yoktur. Tertibinde sadece ilk varaklarda Divân-ı Hayâlî'ye ait şiirlerde rediflere göre alfabetik sıra takip edilmişse de daha sonra bu tercih terk edilmiştir. İki kere yazılmış, bölünmüş ve mahlassız olan şiirlerle birlikte mecmuada toplam 357 şiir bulunmaktadır. Mükerrer şiirler haricinde ise mecmuada, 349 şiir ve farklı yüzyıllara ait -tespit edilebilen- 108 şair yer almaktadır. Mahlassız toplam 18 şiir vardır. Hayâlî Bey, 81 şiirle en çok şiiri bulunan şairdir. Musammatların ağırlıkta olduğu mecmuada, 15 farklı nazım şekli kullanılıp 245 şiir ile en çok gazellere yer verilmiştir. Mecmuada bahsi geçen bu Türkçe şiirlerin yanı sıra tasavvufî konular üzerine yazılmış birkaç mensur metinle Farsça şiirler de vardır.
Milli Kütüphane "06 MİL Yz a 3291" numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve mecmuaların sistematik tasnifi projesine (MESTAP) göre tasnifi
Arapça "cem'" kökünden türeyen ve "bir araya getirilen, derlenen, cem edilen" manalarını taşıyan mecmuanın çeşitli türleri vardır. Mecmua türlerinden biri olan şiir mecmuaları, içerisinde bir veya birden fazla şahsa ait muhtelif nazım şekilleri ve türlerini barındıran metinleri ihtiva eder. Derleyicilerin herhangi bir düzen gözetmeksizin tamamen kişisel zevk ve beğenilerine bağlı olarak oluşturdukları şiir mecmuaları, dönemin estetik anlayışını yansıtan birer ayna görünümündedir. Kütüphanelerimizde umumiyetle "Mecmûa-i Eş'âr" veya "Mecmû'atü'l-Eş'âr" isimleriyle kayıtlı olan şiir mecmuaları, edebi ve biyografik bilgiler içermesi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada müstensih ve istinsah tarihi hakkında herhangi bir bilginin olmadığı Milli Kütüphanede '06 Mil Yz A 3291' numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi'ne (MESTAP) göre tasnifi yer almaktadır. Çalışmamızın giriş bölümü, klasik Türk edebiyatının önemli kaynakları arasında sayılan mecmuanın tanımı, sınıflandırılması, önemi ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi (Mestap) hakkındaki bilgilerden oluşmaktadır. İkinci bölümde Milli Kütüphane '06 Mil Yz A 3291' numarada kayıtlı 74 varaktan oluşan şiir mecmuasının tanıtımı yapılarak mecmuada yer alan şairler ve bu şairlerin yaşadıkları yüzyıllar, kullanılan nazım şekilleri ve aruz vezinleri, divanlarda bulunmayan şiirler, mecmuanın muhteva özellikleri, mecmuada şiir başlıklarıyla ilgili yanlışlık ve eksikliklerle ilgili tespitlere yer verilmiştir. Üçüncü bölüm mecmuanın transkiripsiyonlu metnini içermektedir. Şiirler, yayımlanan divanlarla mukayese edilmiş ve farklar dipnotta gösterilmiştir. Anahtar kelimeler: Klasik Türk edebiyatı, şiir mecmuası, Mestap, şiir.
İstanbul Üniversitesi nadir eserler kütüphanesi 10740 numaralı Şiir mecmuasının "Mecmuaların sistematik tasnifi projesi"ne (MESTAP) göre tasnifi
Kelime anlamı olarak; "toplanmış, bir araya getirilmiş demek" olan mecmualar, tek bir kişinin ya da birden fazla kişinin kendi beğenilerine göre oluşturdukları eserler bütünüdür. Bu eserler, derleyicilerinin şiir zevkini yansıtmaları bakımından önemli oldukları gibi yazıldıkları dönemlerin şiir telakkileri hakkında genel bir kanaat oluşturmaları bakımından da önemlidir. Yazma eser kütüphanelerimizde bu türden oldukça fazla eser bulunmaktadır. Bunların bir kısmı üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmış olsa da üzerinde çalışılmayı bekleyen daha birçok mecmua bulunmaktadır. Bu çalışmamızın konusunu daha önce üzerinde herhangi bir bilimsel çalışma yapılmayan İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi 10740 numaralı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi oluşturmaktadır. Çalışmaya Türk edebiyatında yazılmış olan mecmualar hakkında genel bilgiler verilerek bu eserlerin klasik Türk edebiyatındaki öneminden ve sınıflandırılmasından bahsedilerek başlanmıştır. Ardından üzerinde çalışma yaptığımız mecmuanın şekil ve muhteva olarak tasnifi ve tanıtımı yapılmıştır. Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP) hakkında bilgi verilerek bu mecmuada yer alan şair ve şiir sayıları, şairlerin yaşadıkları yüzyıllar, nazım şekilleri ve aruz kalıplarının dağılımı gibi bilgilere yer verilmiştir. Daha sonra şekil ve muhteva olarak incelenen şiir mecmuasının transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Mecmuadaki şiirler, şairlerin divanları varsa divanlardaki şiirlerle karşılaştırılarak farklılıklar ve divanlarda bulunmayan şiirler dipnotta belirtildikten sonra MESTAP tablosuna yer verilmiştir. Sekiz sütundan oluşan tabloda her bir satır bir şiire ayrılmıştır. Bu tablo; sayfa numarası, şairin mahlası, matla beyiti ya da bendi, makta beyiti ya da bendi, nazım şekli/birimi, nazım türü, vezin ve açıklamalar şeklinde oluşturulmuştur. Çalışmamızın sonunda istifade edilen çalışmaları ihtiva eden kaynakçaya yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, mecmua, MESTAP, Divan şiiri.
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi T 752 numarada kayıtlı mecmua'nın transkripsiyonlu metni ve şiir mecmualarının sistematik tasnifi projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi
Mecmua Arapça cem' kökünden türemiş olup "toplanılıp biriktirilmiş, tertip ve tanzim edilmiş her şeyin tümü" olarak tanımlanmıştır. "Mecâmî, mecma', câmi'" gibi cem' kökünden türetilmiş kelimeler ve Osmanlı Türkçesinde "cüzdân, defter, cerîde" kelimeleri de mecmua anlamında kullanılmıştır. Sahip oldukları zengin muhtevalarıyla kırkambar özelliği gösteren mecmualar, Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Manzum ve mensur şekilde kaleme alınan bu eserler meraklılarınca her zaman rağbet görmüştür. Büyük çoğunluğunun mürettibi ve tertip tarihi bilinmeyen bu eserler mürettibinin tercihine göre muhteva bakımından farklılık gösterirler. Yazıldıkları dönemin şiir anlayışını ve edebi zevkini yansıtması bakımından önemli olan mecmualar, bir edebiyat araştırmacısı için önemli bir kaynak olarak da karşımıza çıkmaktadır. Bu kaynaklar ile ilgili yapılmış çalışmalar da edebiyatımıza önemli katkılarda bulunmuş ve bulunmaya devam edecektir. Edebiyatımızın farklı dönemlerini aydınlatan, bilinen şairlerin duyulmamış şiirlerini ortaya koyan, az tanınan veya hiç bilinmeyen şairleri gün yüzüne çıkartan mecmualar adeta günümüzün antolojileridir. Bu çalışmada İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde T 752 numarada kayıtlı şiir mecmuasının tanıtımı amaçlanmıştır. İlk olarak mecmualar hakkında genel bilgiler verilmiş olup bu eserlerin edebiyatımızdaki yerinden, öneminden ve sınıflandırılmasından bahsedilmiştir. Daha sonra 107 varaktan oluşan mecmuanın tanıtımı, transkripsiyonlu metni ve MESTAP'a göre tasnifi yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, Mecmua, Şiir, MESTAP.
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi "TY 1724" numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesine (MESTAP) göre tasnifi
Mecmualar sahip oldukları zengin muhtevalarıyla klasik Türk edebiyatının önemli kaynakları arasında yer alan eserlerdir. Kütüphanelerimizde çok farklı örneklerine rastlanan bu tür eserler üzerine yapılan çalışmalar her geçen gün artmaktadır. Bu çalışmanın konusunu da İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde TY 1724 arşiv numarasıyla kayıtlı olan Mecmû'a-i Eş'âr'ın çeviri yazılı metni ve Şiir Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi oluşturmaktadır. Mecmuada mürettip ve derlenme tarihi ile ilgili herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Şiirleri yer alan şairlerin yaşadıkları yüzyıllar, şairlerle ilgili biyografik kayıtlar ve düşürülen tarih beyitleri göz önünde bulundurularak mecmuanın 18. yüzyılda tertip edildiği söylenebilir. Mecmuada çoğunluğu 16. yüzyıla ait olmak üzere 196 şaire ait toplam 946 adet manzum ve mensur metin bulunmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde mecmuaların genel özellikleri ve önemi hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde çalışmamıza konu olan mecmua tanıtılarak şair ve şiir sayıları, nazım şekilleri ve vezin gibi şekil özellikleri ortaya konulmuş ve mecmuanın muhtevasına değinilmiştir. Mecmuada şiirleri bulunan şairler, nazım şekilleri ve kullanılan vezinler tablolar halinde gösterilmiştir. Üçüncü bölümde metnin kuruluşunda izlenen yöntem belirtildikten sonra mecmuada yer alan şiirlerin çeviri yazılı metni verilmiştir. Divanı olan şairlerin şiirleri bu divan nüshalarıyla karşılaştırılarak farklılıklar tespit edilmiştir. Bazı şairlerin divanlarında olmayan şiirleri veya eksik beyitleri tespit edilerek hem dipnotta hem de inceleme kısmında belirtilmiştir. Dördüncü bölümde mecmuadaki şiirlerin Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi yapılmıştır. Beşinci bölümde ise sonuçların ortaya konulması, kaynakça ve şairler dizini ile çalışma tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, TY 1724, Şiir Mecmuası, MESTAP.
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi "T 3819" numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesine (MESTAP) göre tasnifi
Klasik Türk edebiyatının önemli kaynakları arasında yer alan mecmualar, derlendikleri dönemin şiir anlayışını, edebî zevkini, estetik beğenisini ve daha birçok özelliği hakkında bilgi sunar. Mecmualar bir şairin divanında yer almayan şiirleri ya da başka kaynaklarda adı geçmeyen şairlerin şiirlerini tespit etmeye katkıları bakımından da edebiyat tarihimiz için oldukça önemlidir. Bu çalışmanın konusunu da İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi "T 3819" numarada kayıtlı şiir mecmuasının çeviri yazılı metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi oluşturmaktadır. Mecmuanın müstensih ve istinsah tarihi hakkında herhangi bir bilgi yoktur. Şiirleri yer alan şairlerin yaşadıkları yüzyıllar ile şairlerle ilgili biyografik kayıtlar göz önünde bulundurularak mecmuanın 16. yüzyılda tertip edildiği tahmin edilmektedir. Toplam 89 varak olan bu şiir mecmuasında 58 farklı şairin şiiri yer almaktadır. Bu şairler arasında en çok şiiri bulunan şair, Bâkî'dir. Şiirlerin büyük bir kısmı gazel nazım şekliyle yazılmıştır. Mecmuada yer alan şiirler, şairlerin yayımlanmış divanları ile karşılaştırılmış ve aralarındaki farklar dipnotlarda gösterilmiştir.
İstanbul Nadir Eserler Kütüphanesi "TY 10556" numarada kayıtlı Şiir Mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesine (MESTAP) göre tasnifi
Mecmua, Arapça bir kelime olup "cem" kökünden gelir. Edebiyatta ise mecmua, seçme şiirlerle ya da çeşitli konuların ele alındığı yazılarla oluşturulan eserlerin genel ismidir. Şiir mecmuaları, klasik edebiyat, halk edebiyatı ve tekke edebiyatı ürünlerini bir arada bulunduran geniş kapsamlı eserlerdir. Büyük bir kısmının sahibi ve müellifi belli değildir; düzenlenme tarihleri de bilinmemektedir. Şiir mecmualarında aynı dönemdeki ya da farklı dönemlerde yaşamış şairlerin ayrı nazım şekilleriyle yazılmış şiirleri bulunmaktadır. Ayrıca klasik Türk edebiyatında sadece belli bir nazım şekli etrafında şekillenen mecmualar da bulunmaktadır. Mecmualar içerisinde, edebiyat tarihimizin aydınlatılmasında nazire mecmuaları büyük öneme sahiptir. Şiir mecmualarında, manzumelerinden seçkiler sunulan şairlerin hangi şairlerden etkilendiğinin ve hangi şairleri etkilediğinin tespiti mümkündür. Özellikle, nazire mecmualarından üslup sahibi şairleri ve zemin şiirleri belirlemek mümkündür. Şiir mecmualarının, edebiyat tarihinin yanı sıra metin teşkilinde de büyük önemi vardır. Bu eserler sayesinde bazı manzumelerdeki kelime, mısra, beyit, dörtlük eksiklikleri ya da kelime değişiklikleri tespit edilebilir. Bu çalışmanın konusunu daİstanbul Nadir Eserler Kütüphanesi TY 10556 numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi'ne (MESTAP) göre tasnifi oluşturmaktadır. Çalışmamızın giriş bölümü, klasik Türk edebiyatının önemli kaynakları arasında sayılan mecmuanın tanımı, sınıflandırılması, önemi ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi (Mestap) hakkındaki bilgilerden oluşmaktadır. İkinci bölümde İstanbul Nadir Eserler Kütüphanesi TY 10556 numarada kayıtlıolan ve 81varaktan oluşan şiir mecmuasının tanıtımı yapılarakmecmuadayer alan şairlerve bu şairlerin yaşadıkları yüzyıllar, kullanılan nazım şekilleri, divanlarda bulunmayan şiirler, mecmuanın muhteva özellikleriyle ilgili tespitlere yer verilmiştir. Üçüncü bölüm mecmuanın transkiripsiyonlu metniniiçermektedir. Şiirler, yayımlanan divanlarla mukayese edilmiş ve farklar dipnotta gösterilmiştir. Çalışma, elde edilen bulguların özetlendiği sonuç ve çalışma esnasında istifade edilen kaynakların verildiği kaynakça ile bitmektedir.