Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri

Asıl işveren-alt işveren ilişkisi sahip olduğu birtakım özellikler nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği bakımından önem taşımaktadır. Ülkemizde yaşanan iş kazalarının önemli bir kısmının bu ilişkinin olduğu iş sahalarında ve alt işveren işyerlerinde yaşanması bunu göstermektedir. Alt işverenin, asıl işverenden bir işi almasıyla birlikte alt işveren işçileri asıl işverenin hâkimi olduğu iş sahasında çalışmaya başlamaktadır. Bu nedenle ilişkinin tarafı işverenlerin çoğu zaman fiziken ayrılması mümkün olmayan bu işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetlerini yerine getirirken işbirliği ve koordinasyon içinde hareket etmesi gerekir. Ayrıca uygulamada alt işverenlerin mali açıdan zayıf olmaları ve iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ihlal etme eğilimleri dikkate alındığında, alt işveren işçilerini koruyucu birtakım önlemler alınmalıdır. Nitekim bu doğrultuda 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde işverenlere kendi işyeri ve işçilerine karşı sahip olduklarının yanında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin tarafı olmaları nedeniyle yerine getirmeleri gereken iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine de yer verilmiştir. Bu çalışmamızda öncelikle genel olarak asıl işveren-alt işveren ilişkisi kavramı, kurulma şartları, hüküm ve sonuçları ve hukuka aykırılığın yaptırımı açıklanmıştır. Daha sonra ise asıl işveren-alt işveren ilişkisinin tarafı işverenlerin kendi işyeri ve işçileri için sahip oldukları iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinden genel olarak bahisle beraber bu ilişki bakımından özellik gösteren yükümlülükleri ayrıntılı olarak ortaya konulmuştur. Son olarak ilişkinin tarafı işverenlerin sahip oldukları iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırı davranışının sorumluluğa ve yaptırımlara etkisi inceleme konusu yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Asıl işveren, alt işveren, asıl işveren-alt işveren ilişkisi, iş sağlığı ve güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, sorumluluk, müteselsil sorumluluk