Asmada mildiyö (Plasmopara viticola) hastalığına dayanıklılık lokusları ile ilişkili snp markörlerinin belirlenmesi

Üzüm yetiştiriciliği yapılan alanlarda, fungal hastalıklar en önemli biyotik stres faktörlerinden biridir. Kyoho (P. viticola'ya dayanıklı) ile Yalova İncisi (P. viticola'ya hassas) melezinden elde edilen 77 adet F1 popülasyonu kullanılarak, tek nükleotid polimorfizmi (SNP) tespit analizleri ve QTL haritalaması yapılarak üzümde mildiyö hastalık etmeni P. viticola'ya karşı dayanıklılığı kontrol eden QTL'ler üzüm genomunda haritalanmıştır. Üzüm genomunda yer alan SNP markörlerinin CIM analizi sonucu hesaplanan LOD değerleri ve yüzde etki değerleri hesaplanmıştır. Analizler sonucunda toplam 11 adet QTL'in P. viticola'ya dayanıklılığı kontrol ettiği belirlenmiştir. SNP'lerin belirlenmesiyle detaylı polimorfizm taraması yapılmıştır. SNP analizleri sonucunda, dayanıklılıkla ilişkili güçlü QTL'lerin kromozom 7, 14, 16 ve 18 de (7. kromozomda 1 adet; 14. kromozomda 3 adet; 16. kromozomda 1 adet; 18. kromozomda 6 adet) yer alırken toplam 4 kromozomda yer alan QTL'lerin minimum %29,3 ve maksimum %100 etki değerlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda P. viticola'nın yapay inokülasyonundan sonra yapraklardaki sporülasyon yoğunluklarına göre ve sporulasyon alanına göre değerlendirmeler yapılmıştır. İnokulasyon skorlama sonuçları sporulasyon şiddeti ve sporulasyon alanı (Boso vd. 2014; Uzun vd. 2018) sonuçları 6 ana sınıf ayrımına göre değerlendirmeler yapılmıştır. QTL'lere bağlantı gösteren SNP markörleri MAS çalışmalarında kullanılabilecek 5 adet CAPS markörüne çevrilmiş, uygun kesim enzimleri belirlenmiştir. Verifikasyon çalışmaları için klasik testleme sonucu belli olan Alphonse Lavellée x Regent ve Yalova İncisi x Kyoho melezi F1 genotipler kullanılmıştır. Markörler, P. viticola'ya dayanıklılığın çoklu gen tarafından kontrol edilmesi nedeniyle tek bir primerle sonuç alınamayacağını göstermiştir. Bu nedenle, monomorfik band deseni sunan Chr 14 SNP ve Chr 16 SNP primerlerinden elde edilen PCR ürünlerinin, çok küçük bp mesafedeki bandların ayrımını sağlayan sistemler kullanılarak tekrar çalışılması uygun olacaktır. Chr 7 SNP için değerlendirme yapılabilmiştir ve moleküler testlemelerin klasik testlemelerle örtüşme oranları sporolasyon şiddetine göre %81, sporolasyon alanına göre ise %77 oranında paralellik gösterdiği tespit edilmiştir.