Aspir yağının yağ kalitesinin belirlenmesi ve yemeklik yağ olarak kullanılma potansiyelinin araştırılması

Bu çalışma, 2015 ve 2016 yılları arasında yürütülen TÜBİTAK 1003 projesi kapsamında İTOB Organize Sanayi Bölgesi arıtma tesisi, Ege Üniversitesi Ziraat Mühendisliği, Kimya Mühendisliği ve Gıda Mühendisliği Bölümleri ortak çalışması ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada arıtılmış atık su kullanılarak yetiştirilen aspir bitkilerinin tohumlarından elde edilen aspir yağının yemeklik yağ kalitesi incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde (2015), membran biyoreaktör (MBR) sistemi ile arıtılmış atık su ve yeraltı suyu kullanılmıştır. Ayrıca hiç sulama yapılmadan da aspir bitkileri yetiştirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde (2016) ise bu koşullara ilave olarak, nanofiltrasyon (NF) ile arıtılmış MBR süzüntüsü ve MBR çıkış suyu ile 2:1 oranda karıştırılan MBR çıkış suyunun ters osmoz (RO) süzüntüsü sulama amaçlı kullanılmıştır. Elde edilen aspir tohumlarından yağ üretimi, n-hekzan çözücü yardımıyla Soxhlet ekstraksiyonu metodu kullanılarak gerçekleştirilmiştir ve elde edilen aspir yağlarının ham yağ oranları belirlenmiştir. Aspir yağlarının yağ asidi ve sterol kompozisyonu, asitlik ve peroksit değeri, yoğunluk, kırılma indeksi, iyot ve sabunlaşma değeri gibi kalite ve fizikokimyasal özellikleri belirlenmiştir ve yemeklik yağ olarak kullanılabilirliği incelenmiştir. Elde edilen aspir yağlarının ve piyasadan temin edilen soğuk pres aspir yağının analiz sonuçları, Türk Gıda Kodeksi Bitkisel Yağlar Tebliği'nde aspir yağı için belirtilen standart değerler ile karşılaştırılmıştır ve genel olarak değerlerin uygun nitelikte olduğu görülmüştür.