Avanos seramik ve çömlek atölyelerinde çıraklık eğitimi yoluyla meslek edinmiş elemanların durumu üzerine bir araştırma

ÖZET AVANOS SERAMİK VE ÇÖMLEK ATÖLYELERİNDE ÇIRAKLIK EĞİTİMİ YOLUYLA MESLEK EDİNMİŞ ELEMANLARIN DURUMU ÜZERİNE BİR ARAŞTKMA Avanos, Anadolu'da çok eskiden beri çömlek üretiminin yapıldığı en önemli merkezlerden birisidir. Çömlekçiliğin kesin olarak ne zaman başladığı tespit edilemeyen Avanos' da, halen günümüzde de üretim etkin bir biçimde devam etmektedir. Bu zanaat, başlangıcından beri diğer sektörlerde olduğu gibi usta çırak ilişkisi içinde gelişmiştir. Bu anlamdaki gelişim, atölyelerdeki ustaların zaman içerisinde çıraklarına aktardığı bilgilerle sağlanmıştır. Bu araştırmanın amacı, günümüze kadar gelen bu köklü sanatın, Avanos'da ki uygulayıcılarının, sektördeki durumunu araştırmaktır. Toplumlarda zanaat kavramı, her ne konuda olursa olsun üretimde belli özellikler taşıyarak toplumun kimliğini ve kendine has bakış açısını belirler ve zanaatçılık, bu özel durumu dolayısıyla üretim ve gelişim çizgisini kendisi oluşturur. Avanos da ki çömlekçilik yüzyıllardan beri sade çizgisiyle çok fazla değişikliğe uğramadan kendi standardım korumayı bilmiştir. Dönem dönem üretim- satış gelenek- eğitim çizgisinde aksaklıklar olmasına rağmen klasik Avanos çömlekçiliği, değerinden hiçbir şey kaybetmeyerek gelişimini sağlamaya çalışmıştır. Devlet bu konudaki standardı yükseltmek, seramik ve çömlekçiliğin gelişmesini sağlamak için, Nevşehir'de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Mesleki Eğitim Merkezi'ni kurmuştur. Fakat ustaları ve çırakları yetiştirmek için kurulan bu merkez, ustalara ve burada bulunan çıraklara istenilen eğitimi verememektedir. Bu merkezin yararının ve işlevlerinin yeteri kadar anlatılamaması ve halkın bu merkeze olan ilgisizliği bunun en büyük sebebidir. Aynı zamanda Avanos Endüstri ve Meslek Lisesinde seramik bölümü faaliyettedir. Ancak bu bölümde okuyan öğrenciler ise parmakla sayılacak kadar azdır. Araştırma; Avanos seramik atölyelerinde çalışan ustalar ve çırakların yaptıkları işler, ustaların çıraklarını hangi yollarla nasıl yetiştirdiği ve atölyelerin11 işleyişi konularını kapsamaktadır. Bunun yanı sıra bölgede seramik eğitimi veren Avanos Endüstri Meslek Lisesi ve Nevşehir'deki Mesleki Eğitim Merkezinin geleneksel Avanos çömlekçiliğine katkıları da incelenmiştir. Bu doğrultu da yapılan çalışmada Avanos'daki usta çırak ilişkisi ile hayatta kalmaya çalışan çömlekçilik zanaatının uygulayıcılarının durumu incelenmiştir.