Avrupa Birliği bölgesel politikaları ve Türkiye'de uygulanabilirliği: Serhat Kalkınma Ajansı üzerne bir inceleme

Temelleri 1957 yılında atılan AB kıta genelinde sosyo-ekonomik ve politik bütünleşme temelinde önemli adımlar atarak genişlemiş ve günümüzde 27 üyeli büyük bir birlik haline gelmiştir. Altı genişleme süreci geçiren AB'de her genişleme dalgasıyla topluluk içerisinde belirginleşen bölgeler arasındaki gelişme düzeyi farkı Topluluk tarafından ekonomik, sosyal, fiziki yönden koordine edilmeye çalışılmış ve sürdürülebilir küresel rekabete dayalı dengeli bir kalkınma için farklılıkların azaltılması zorunlu hale gelmiştir. Bölgesel kalkınma anlayışı, mevcut doğal, ekonomik ve teknolojik kaynaklardan maksimim düzeyde fayda sağlamayı gerektirmektedir. Bu gerekliliğin sağlanması amacıyla kurulan bölgesel kalkınma ajansları bölgenin sorunlarını ve potansiyelini göz önüne alarak bölgenin uzun vadede kalkınmasını sağlamak için yeni yatırımların oluşturulmasını, her türlü finansal yardım ve desteğin sağlanmasını aynı zamanda sosyal alanda gelişmelere ve yeniliklere olanak sağlamayı ve bölgenin iş etkinliğinin ve rekabetçiliğinin gelişimini Topluluk içerisindeki uyum ve dayanışmayı sağlama çerçevesinde gerçekleştirmeyi hedeflemektedir. Çalışmada AB genelinde bölgesel politika uygulamasının tarihsel gelişimi, nedenleri, amaçları, ilke ve usulleri, Birliğin bölgesel politika uygulamasında kullanılan bölge sınıflandırma sisteminin hiyerarşik yapısı ele alınarak belirtilmiş; Avrupa Birliği bölgesel politikası temel mali araçları kapsamında yapısal fonlar ve Avrupa Birliği bölgesel politikasında rol oynayan kurumlara ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Türkiye'de Bölgesel Kalkınma Ajanslarının kuruluşu yasal zeminin oluşturulduğu 2006 yılına dayanmaktadır. Çalışmamızda günümüzde 26 bölgede aktif olarak çalışmalarını sürdüren bölgesel kalkınma ajansların yapısı çalışmamızın birinci bölümünde genel olarak incelendikten sonra Doğu Anadolu bölgesinde etkili olan Serhat Kalkınma Ajansının sürdürmüş olduğu çalışmalar üçüncü bölümde incelenip, bölgenin sosyo-ekonomik kalkınmasına nasıl katkıda bulunduğu değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler çalışmamızın ikinci bölümünde Avrupa Birliği Bölgesel Politikalarına ilişkin bir çerçeve; Avrupa Birliği bölgesel politikaları ve bu bölgesel politikaların uygulanmasını sağlayan kalkınma ajansları İngiltere, İspanya, Almanya, Avusturya Fransa, İtalya, Polonya ve Çek Cumhuriyeti örnekleri incelenerek oluşturulmuştur.