Avrupa Birliği'nde insan haklarının gelişimi

Avrupa Toplulukları, her ne kadar ekonomik bütünleşmeyi ön planda tutarak kurulmuş olsa da, zamanla, siyasal bütünleşme eğilimi Topluluk içerisinde ağırlığını hissettirmiştir. Bu bağlamda, temel hak ve özgürlükler konusu gün geçtikçe artan bir önem kazanmıştır. Kurucu Andlaşmalarda temel hak ve özgürlükler konusunda spesifik hükümlerin bulunmaması, Topluluk kurumlarının sahip oldukları geniş yetkileri kullanırken bireyin temel haklarını ihlâl edebilecekleri sorununu gündeme getirmiştir. Avrupa Toplulukları Adalet Divan'ın konu ile ilgili içtihatları da mevcuttur. Bununla birlikte ATAD'ın oluşturduğu içtihat sistemi zamanla ihtiyaçlara cevap vermekten uzak kalınca, Birlik Hukukunda temel hak ve özgürlüklerin korunması sorunu önem kazanmıştır. İşte Avrupa Birliği içerisinde insan hakları konusu yarım asrı aşan bir süredir önemini korumakta olup, bundan sonra da korumaya devam edecektir. Çalışmamız beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, insan hakları kavramı, gelişimi ve korunması üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, Topluluk kurumlarının insan haklarının korunması ile ilgili girişimleri, Topluluğun Kurucu Andlaşmalarında insan hakları ile ilgili düzenlemeler ve ATAD'ın bu konudaki içtihat sistemi incelenerek AB'de Temel Haklar Şartı'nın kabulüne kadar olan dönem ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, AB'nin insan hakları alanında üye olmayan ülkelerle ve diğer örgütlerle yaptığı işbirliği incelenmiştir. Dördüncü bölümde, AB Temel Haklar Şartı incelenmiştir. Bu bölümde Şart'ın oluşum nedeni, ortaya çıkış süreci, kapsamı ve statüsü üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Topluluk Hukuku ilişkisi ele alınmış olup, Sözleşme'nin Topluluk Hukukundaki yerine, AB'nin AİHS'ne katılmasına ve Temel Haklar Şartı ile AİHS arasındaki ilişkiye değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: 1) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi , 2) Temel Hak ve Özgürlükler, 3) Avrupa Birliği.