Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde Makedonya Cumhuriyeti Merkez Bankası bilanço analizi

Makedonya Cumhuriyeti bağımsızlığını ilan ettiği 1991 yılından bugüne kadar, çok önemli iki süreçten geçmiştir. Bunlardan birincisi bağımsızlık sonrası yeni ve bağımsız bir ülkenin temellerinin atılması adına yapılan reformları kapsayan ilk zor süreçtir. Bu süreçte yeni para birimi, bağımsız para politikası, yeni dış ilişkiler, döviz politikası ve hukuki sistemin oluşturulması adına gerekli birçok çalışma yapılmıştır. İkinci önemli süreç ise 2005 yılında ülkenin Avrupa Birliği'ne aday olmasıyla başlayan birliğe uyum sürecidir. Önceki süreçte bağımsız bir parasal sistem ve para politikası adına büyük mücadele veren Makedonya Cumhuriyeti bu süreçte bu ekonomik birliğinin bir parçası olabilmek adına ulusal hukuki, muhasebe ve mali sistemi başta olmak üzere birçok alanda çalışma ve reformlar yapması gerekmektedir. Ülkenin merkez bankası olan Makedonya Cumhuriyeti Ulusal Bankası her iki süreçte de aktif rol oynamıştır. Bu tezde Makedonya Cumhuriyeti Ulusal Bankası bilançosu ve analitik bilanço kalemlerinden türetilen rasyolardan yola çıkarak ülkenin uyum sürecinde bilanço analizi yapılmıştır. 2005- 2016 dönemi için kur riski oranı, döviz cinsinden varlık/ denar cinsinden varlık oranı, emisyon/ toplam bilanço oranı, rezerv para/ toplam bilanço oranı, merkez bankası parası/ toplam bilanço ve döviz yükümlülükleri/ toplam bilanço oranları hesaplanmıştır. Makedonya Cumhuriyeti Ulusal Bankası'nın yaşanan krizlere rağmen bu dönemde bilanço varlık kalitesini koruduğunu fakat emisyon/ toplam bilanço oranının düşük olması kendi parasını yaratma ve etkin para politikası uygulama açısından pek başarılı olmadığını belirtmek gerekir. Merkez bankası parası/ toplam bilanço oranının dönem sonunda artmasını ise bankanı para politikası uygulamalarında daha kontrol sahibi konumuna geçmesi olarak nitelendirebiliriz. Anahtar Kelimeler: Makedonya Cumhuriyeti Ulusal Bankası, Avrupa Birliği'ne uyum süreci, bilanço, analitik bilanço, rasyo analizi, para politikası uygulamaları