Avrupa Birliği'nin Güney Kafkasya'daki normatif gücü: Ermenistan ve Gürcistan örneği

Ian Manners tarafından ortaya atılan Normatif Güç kuramı kısaca normal olanı belirleme kabiliyeti olarak tanımlanmaktadır. Manners'a göre AB, ilişki kurduğu ülkelere, kendi değerler sisteminin de temelinde yer alan insan hakları, demokrasi, hukukun üstünlüğü gibi evrensel normları yerleştirmekte ve böylece onları Avrupalılaştırmaktadır. 2007 yılında meydana gelen beşinci genişleme dalgası sonrasında Güney Kafkasya bölgesinin AB ile komşu olmasına neden olmuştur. Bu çerçevede, Güney Kafkasya ülkeleri olan Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan'ı önce Komşuluk Politikaları içine dâhil edilmiş, ardından 2009 yılında ilan edilen Doğu Ortaklığı girişiminin parçası olmuşlardır. Böylece Güney Kafkasya bölgesinde yer alan ülkelerle AB arasında Ortaklık Antlaşmaları imzalanması için çalışmalara başlanmıştır. Nitekim 2014 yılında Gürcistan'la, 2017 yılında ise Ermenistan'la Doğu Ortaklığı Antlaşmaları imzalanmıştır. Doğu Ortaklığı Antlaşmaları, içerdikleri hükümler nedeniyle, Manners'ın Normatif güç kuramında tanımladığı normali belirleme yetisine sahip anlaşmalardır. AB bu antlaşmalar aracılığıyla ortak ülkelere, kurumsal ve biçimsel olarak yayılmayı, kendi norm ve değerlerini aktarmayı hedeflemektedir. Bu çalışma, Gürcistan ve Ermenistan özelinden yola çıkarak AB'nin Güney Kafkasya ülkelerine yönelik politikalarının normatif güç ile ilişkisi ile etkileri ve boyutunun ne olduğu sorusuna odaklanmıştır. Bu bağlamda uygulanan politikaların her iki ülkede eşit ağırlığa sahip olup olmadığı, Ortaklık Anlaşmaları ve ilerleme raporları aracılığıyla değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında literatür taraması yapılmış öncelikle normatif güç kuramı hakkında bir çerçeve çizilmiştir. Ardından AB'nin Gürcistan ve Ermenistan'la imzaladığı antlaşmalar incelenmiş, resmi politika belgeleri değerlendirilerek normatif gücü test edilmiştir. Çalışma sonucunda AB'nin Gürcistan ve Ermenistan'la imzaladığı antlaşmaların benzer hükümler içermesine rağmen, uygulamada benzer sonuçlar doğurmadığı görülmüştür.