Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda mücbir sebep

İnsan iradesinden bağımsız, dış etkenlerden meydana gelen mücbir sebep, zarar ve olay arasındaki nedensellik bağını ortadan kaldırarak borcun ihlaline sebep olur. Tarafların önlem alma yükümlülüklerini aşan olağanüstü, sıra dışı bir doğaya sahip ve planlansa dahi atılabilecek tüm adımlara rağmen gerçekleşmesi öngörülemeyen ve engellenemeyen bir olgudur. Kanunlarda mücbir sebep hallerinin neler olduğu belirtilerek bir takım düzenlemeler yapılmışsa da kavram olarak tanımlanmamış ve unsurları üzerinden tanımlanması yoluna gidilmiştir. Günümüzde dünya genelinde yaşanan Covid 19 pandemisi, ülke genelinde yaşanan yangınlar, sel baskınları ve en son Ukrayna-Rusya savaşı ile mücbir sebep hallerine tanıklık ettiğimiz bu dönemde kavramın önemi ve etkileri de yaşanarak bizzat görülmektedir. Çalışmamızın ilk bölümünde, unsurları üzerinden mücbir sebep kavramının tanımlanması yapılmış, ikinci bölümde mücbir sebep kavramının farklı hukuk dallarında ele alınışı değerlendirilerek, teknolojik gelişmelerin mücbir sebep kavramının unsurları üzerinde yarattığı etki ve bu etkinin idarenin hizmet kusuruna yansımalarına yer verilmiştir. Son bölümde, Yargıtay-Danıştay kararları ve Avrupa Birliği Adalet Divanı kararları ile uygulamadan örneklerle mücbir sebep hallerinin neler olduğu, hukuki sorumluluğa ve edimin ifasına etkileri, süreç içerisinde hangi hallerin mücbir sebep olma niteliğini kaybettiği, yeni ortaya çıkan mücbir sebepler dava ve olay bazında açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mücbir Sebep, Mücbir Sebebin Unsurları, Hizmet Kusuru, Avrupa Birliği Adalet Divanı, Birincil ve İkincil Normlar, Yönerge