Sub-state nationalism within european integration process: A comparative study of Scottish, Basque and Kurdish cases

Akademik çalışmalar Avrupa bütünleşmesinin Kürt devlet-altı milliyetçiliği üzerindeki etkilerine gerek vaka çalışması şeklinde gerekse diğer Avrupa ülkelerindeki devlet-altı milliyetçilikler ile karşılaştırmalı olarak pek az ilgi göstermişlerdir. Aynı zamanda, devlet-altı milliyetçilikler üzerine pek çok çalışma, özellikle Batı Avrupa bağlamında bütünleşme sürecinin `dönüştürücü' etkisine pek fazla vurgu yapmıştır. Bu çalışma Kürt, İskoç ve Bask örneklerinin karşılaştırmalı bir analizi yoluyla bu iki sorunlu noktaya yoğunlaşmaktadır. Avrupa bütünleşmesinin geniş kapsamlı dinamikleri çerçevesinde bu inceleme yoluyla yalnızca her bir vaka hakkındaki bilgimize değil, aynı zamanda daha fazla ampirik veri sağlayarak devlet-altı milliyetçiliğin Avrupa bütünleşme sürecinde süre giden evrimi hakkında daha genel bir kavrayışa ulaşmamıza katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.Diğer bir deyişle, bu çalışmanın kapsamlı amacı Avrupa bütünleşmesinin devlet-altı milliyetçilik üzerindeki etkisini anlamaktır. Farklı milliyetçilik formlarının birbirine meydan okuduğu ve destek verdiği bir alan olarak düşünülen Avrupa bütünleşme sürecinin devlet-altı milliyetçilik üzerinde kayda değer etkileri olduğu öne sürülmektedir. Bu etkilerin doğası ve kapsamını değerlendirmek amacıyla bu çalışma ilk olarak devlet-altı milliyetçiliğin ortaya çıkışını ve gelişimini ulusal bağlamda ele almaktadır. Milliyetçiliği incelemede benimsediğimiz siyasal yaklaşıma uygun olarak, devlet-altı milliyetçiliğin ortaya çıkışı ve gelişimi kimlik ve çıkarların çatışması temelinde açıklanmaktadır. Devlet-altı milliyetçiliğin ev sahibi devletle (host state) zorlu ilişkisinde sahip olduğu kaynaklara, önündeki engellere yoğunlaşmak için fırsat yapıları (opportunity structures) temelli analitik çerçeveden yararlanılmaktadır. Daha sonra, söz konusu fırsat yapısı yaklaşımı Avrupa bütünleşmesinin İskoç, Bask ve Kürt vakaları üzerindeki etkilerini incelemek için uygulanmaktadır. Her biri `anavatanlarında' milliyetçi `dava'larının başlıca siyasal temsilcileri olan İskoç Milli Partisi (SNP), Bask Milliyetçi Partisi (PNV) ve Demokratik Toplum Partisi (DTP) ortaya çıkışları, gelişimleri ve Avrupa bütünleşmesinin üzerlerinde yarattığı etkiler açılarından incelenmektedir.Ampirik bulgular söz konusu partilerin tamamının fırsat yapılarını kendi lehlerine genişlettiğini düşündükleri için Avrupa bütünleşmesini desteklediğini göstermektedir. Hem milli-devletin dönüşümü hem de devlet-altı güçlerce de yararlanılan aslen bölgeleri güçlendirici yeni kanalların ortaya çıkması devlet-altı milliyetçi partilere yeni fırsatlar sağlamaktadır. Çalışmamız göstermektedir ki kimlik inşası, ideolojiler, amaçlar ve stratejiler açısından incelendiğinde Avrupa bütünleşmesinin bu partiler üzerindeki etkileri bir dizi nedenle farklılık arz etmektedir. Temel olarak, SNP ve PNV ile karşılaştırıldığında, DTP üzerindeki Avrupa Birliği etkisi dolaylı ve sınırlıdır.Yine de bu vakalar hakkında birkaç genelleme yapmak mümkün görünmektedir. Her şeyden önce, bu partiler ev sahibi devletleriyle rekabetlerinde AB'yi öncelikle bir dışsal destek sistemi olarak görmektedirler. İkinci olarak, AB ile devlet-altı milliyetçileri doğal müttefikler olarak görmek için herhangi bir neden yoktur. AB devlet-altı milliyetçi etkinliği bilerek ve isteyerek desteklemezken, devlet-altı milliyetçiliğin Avrupa bütünleşmesine verdiği destek milliyetçi siyasetlerinin hesap edilmiş bir öğesidir. Üçüncü olarak, bütünleşmeye verdikleri destek devlet-altı milliyetçi partilerin nihai siyasal amaçlarının ille de bağımsız devletlikten vazgeçecek şekilde dönüştüğü anlamına gelmemektedir. Britanya ve İspanya örnekleri göstermektedir ki etno-politik taleplerin demokratik yollarla karşılanması sadece farklı etnik grupların kurumsallaşmasına yol açmamakta, aynı zamanda ikili kimliklerin gelişimini desteklemektedir. Ancak, yetki devrinin ve AB üyeliğinin devlet-altı milliyetçiliğin özlemlerine son vereceğini düşünmek gerçekçi olmayacaktır. Bir siyaset şekli olarak milliyetçilik AB bütünleme süreçleriyle geçerliliğini yitirmemiştir. Aksine, bu süreçler devlet-altı milliyetçi partiler ile ev sahibi devletler arasındaki etkileşimi yeni koşullar altında yeniden şekillendirmektedir.Anahtar Sözcükler: Devlet-altı milliyetçilik, Avrupa bütünleşmesi, fırsat yapıları, SNP, PNV, DTP.