Avrupa Gönüllü Hizmetinin Avrupa kimliği algısına etkisi

Avrupa Birliği (AB), kuruluşundan itibaren ekonomik ve teknik bütünleşmenin ötesinde sosyal ve siyasi bütünleşmeyi de amaçlamıştır. Üye ülke vatandaşlarının kendisini ait hissedeceği bir Avrupa kimliği oluşturmayı hedeflemiştir ve bu doğrultuda çeşitli politikalar ve uygulamalar geliştirmiştir. Avrupa Birliği'nin gençlere yönelik uygulamalarından biri öğrenme hareketliliği programlarıdır. Avrupa Gönüllü Hizmeti (AGH), gençlere yönelik öğrenme hareketliliği programları arasındadır ve bir üye ülkede sosyal amaçlı projelerde 17-30 yaş arası gençlerin geçici süreli (2 ile 12 ay arası) çalışmasını konu almaktadır. Bu tez çalışması, AGH'nin Avrupa kimliği algısına etkisini anlamayı amaçlamaktadır. Çalışma yorumlayıcı ve yapılandırmacı dünya görüşünü benimsemektedir. Bu nedenle nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Keşfe yönelik bir araştırma olduğu için, nitel veri toplama yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmıştır. Görüşmeler, AGH'ye daha önce katılmış ve hala AGH'de gönüllü hizmeti yapmakta olan katılımcılar ile gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümünde kimlik kavramı, özellikleri ve türleri açıklanmıştır. Kimlik oluşumunda iki kuramsal boyutu vardır; özcü yaklaşım ve yapısalcı yaklaşım. Yapısalcı yaklaşımda kimliğin dinamik bir süreç olarak yeniden inşa edilebilirliğine vurgu yapılmaktadır. Tez, Avrupa kimlik oluşumunda yapısalcı yaklaşımı temel almaktadır. İkinci bölümde Avrupa kavramının tarihsel oluşum süreci açıklanmıştır. Sonra Avrupa kimliğine etki eden Avrupa Birliği politikaları tarihsel gelişim sürecinde anlatılmıştır. Bu bölümde yapısalcı yaklaşım temelinde kimlik, Avruplalılaşma kavramı ve Avrupa Vatandaşlığı temelinde kimlik oluşumu incelenmiştir. Üçüncü bölümde gönüllülük kavramı, Avrupa Gönüllü Hizmeti Programının gelişimi, unsurları, amacı ve aktörleri anlatılmaktadır. Avrupa Gönüllü Hizmeti Programın amacı, Avrupa Birliği'ne ortak kimlik ve Avrupa konularında farkındalık kazandırmak ve aktif vatandaşlığı teşvik etmektir. Aday ülke olarak Türkiye de bu programdan faydalanmaktadır. Tezde Türkiye'de Avrupa Gönüllü Hizmeti programının gelişimi de anlatılmıştır. Türkiye'den bu programa katılan gönüllüler ile yapılan görüşmeler transkript haline getirilmiştir ve içerik analizinin bir türü olan tematik analiz kullanılarak veriler işlenmiştir. Araştırma sonucunda, Avrupa Gönüllü Hizmetine katılım gösteren gönüllülerin hayatında bu programın çok yönlü değişimi beraberinde getirdiği söylenebilir. Programın katılımcıların kimlik algısını etkileri farklı şekillerde ortaya çıkmıştır. Katılımcıların Avrupa'da yaşama deneyimi edinmesinin önyargıların kırılmasında etkili olduğu görülmüştür. Bu durum; kimi katılımcıların algılarındaki "biz" ve "öteki" düşüncelerinin değişmesini sağlamıştır. Bunların yanısıra, AGH kimi katılımcıların Avrupa kültürünü tanımalarını ve kültürel kaynaşmayı sağlamıştır. Avrupa kimliğinin oluşmasında Avrupa Gönüllü Hizmetinin katkısının uzun vadede yavaş dönüşümler ile olacağı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Kimlik, Avrupa, Avrupa Birliği, Avrupa Kimliği, Avrupa Gönüllü Hizmeti.