Avrupalı seyyahların gözünden 19. yüzyılın ilk yarısında Yakutlar ve Tunguzlar üzerine bir inceleme

Türkiye Cumhuriyeti'nde Yakutlar ve Tunguzlar üzerine yapılan tarihsel çalışmalar azdır. Yakutlar ve Tunguzların yazma geleneklerinin olmaması, coğrafi olarak Sibirya'nın ücra köşelerinde yaşamaları nedeni gibi durumlar bu toplum üzerine çalışmaları zorlaştırmıştır. Yapılan araştırmaların çoğu dil ve etnogenez üzerine yapılan çalışmalardır. Yakutlar ve Tunguzların tarihi ve sosyo-kültürel yapılanmalarına dair yeni bilgilere ulaşmak isteği bizi Doğu Sibirya bölgesini ziyaret eden ve yerleşik nüfus hakkında detaylı bilgi veren Avrupalı seyyahların notlarına yönlendirmiştir. Kaynak araştırmaları sonucu 19. yy.ın ilk yarısında Sibirya'nın kuzeydoğusuna giden beş Avrupalı gezginin seyahatnameleri belirlenmiştir. Seyyahların özgeçmişi hakkında araştırmalar yapılmıştır. Yakutlar ve Tunguzlar üzerine yapılan Türkçe ve İngilizce tetkik eserler incelenmiştir. Seyahatnameler, Tunguzlar ve Yakutların kökeni, coğrafyası, dilleri, sosyal ve kültürel yapıları ile ilgili önemli bilgiler vermektedir. Yapılan bu araştırmalar ile Yakutlar ve Tunguzların kimlikleri, tarihi serüvenleri, yaşadıkları coğrafya ve sosyo-kültürel dokuları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti'nde Yakutlar ve Tunguzlar üzerine tarihsel anlamda araştırmaların artmasına dikkat çekmeyi, gelecek tarihçilerin Sibirya'daki Türk tarihi ve kültürünü araştırmaya teşvik etmeyi, seyahatnamelerin Türk tarihi açısından önemini vurgulamayı, Yakutlar ve Tunguzların 19.yy. ilk yarısındaki sosyal hayatlarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Yakutlar, Tunguzlar, Seyahatname, Doğu Sibirya, 19. yüzyıl.