Ayasofya-i Kebir Medresesi (15-19. yüzyıllar)

Bu tez, XV. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilen ve XX. yüzyılın başlarına kadar bünyesinde tedrîsatın devam ettiği bir Osmanlı medresesi olan Ayasofya-i Kebir Medresesi'ni ele almaktadır. İstanbul'un fethinden bir süre sonra bizzat Fatih Sultan Mehmed tarafından Ayasofya Camii'nin kuzeybatı tarafında yaptırılan bu medrese, kuruluşundan XIX. yüzyıl sonlarına kadar yüksek dereceli medrese statüsüne sahip olup, hem burada ders veren müderrislerin hem de öğrenim gören talebelerin kariyer hikayelerinde önemli bir mekân olarak hizmet vermiştir. Ancak, Ayasofya Camii ve bu caminin etrafında bir külliye oluşmasını sağlayan birimler, farklı disiplinlerden birçok araştırmaya konu olmasına rağmen, aynı külliyenin önemli bir parçası olarak yüzyıllar boyunca ayakta kalan Ayasofya-i Kebir Medresesi ile ilgili bugüne kadar yapılmış müstakil bir çalışma bulunmamaktadır. Bu noktadan hareketle tezimizde, kuruluşundan XIX. yüzyıl sonuna kadar fizikî yapısında meydana gelen değişimler, Osmanlı medrese skalasındaki yeri ve önemi, yürütülen eğitim-öğretim faaliyetleri ve burada görev alan müderrisler gibi ana başlıklar üzerinden incelenen Ayasofya-i Kebir Medresesi'nin teşkilat ve işleyiş yapısına dair bir panorama sunularak literatüre katkı sağlanması hedeflenmiştir.