Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) kimyasal ve organomineral kaynaklı azot dozlarının verim ve kalite özelliklerine etkileri

Bu çalışmada, kimyasal ve organomineral kaynaklı azot dozlarının yağlık ayçiçeğinde verim ile kalite özelliklerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 2023 yılı üretim döneminde, Roseta yağlık ayçiçeği çeşidi kullanılarak, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü yürütülmüştür. Ana parsellerde kimyasal ve organomineral gübreler, alt parsellere ise azot dozları uygulanmıştır. Organomineral ve kimyasal gübre dozları; 0 (kontrol), 3, 6, 9, 12, 15, 18 kg/da saf azot olmak üzere 7 doz şeklinde uygulanmıştır. Denemede çıkış, çiçeklenme ve olgunlaşma süresi, bitki boyu, sap çapı, bitki başına yaprak sayısı, tabla çapı, tabladaki tohum sayısı, tabla başına tohum verimi, bin tohum ağırlığı, dekara tohum verimi, yağ oranı ve verimine ait bulgular incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; bitki boyu 158.9-178.4 cm, sap çapı 18.3-22.9 mm, tabla çapı 19.1-22.3 cm, bin tohum ağırlığı 60.4-74.9 g, tohum verimi 353.5-474.9 kg/da, yağ oranı %40.8-45.8, yağ verimi 162.0-203.5 kg/da arasında değişiklik göstermiştir. Tohumlardaki yağ oranları bakımından kimyasal ve organomineral gübre kaynakları arasında bir fark görülmezken, azot dozları arttıkça yağ oranları azalmıştır. Dekara tohum ve yağ verimi bakımından azot kaynaklarından kimyasal gübrelerin uygulanması pozitif etki yapmıştır. Dekara tohum ve yağ verimde 15 kg/da azot dozu uygulaması, diğer dozlara göre daha uygun bulunmuştur. Benzer şekilde organomineral gübre uygulamalarından da dekara tohum verimi bakımından tatminkâr sonuçlar elde edildiği görülmüştür. Organik kaynaklı bu gübrelerin, ekosisteme olan olumlu katkıları dikkate alındığında, bu gübrelerin de ayçiçeği yetiştiriciliğinde kullanılmasının uygun olacağı kanaati oluşmuştur. Anahtar Kelimeler: Azot, Helianthus annuus L., Kimyasal gübre, Organomineral gübre, Yağ oranı