Aydın ili örtüaltı hıyar yetiştiriciliğinde yaprak galerisinekleri (Diptera:Agromyzidae)'nin zararı, populasyon dalgalanmaları ve doğal düşmanlarının saptanması

ÖZETAydın ili örtüaltı hıyar yetiştiriciliğinde Yaprak galerisinekleri (Diptera:Agromyzidae)'nin zararı, populasyon dalgalanmaları ve doğaldüşmanlarının saptanmasıLiriomyza spp.'nin Aydın ili Merkez, Sultanhisar ve İncirliova ilçelerindeki2004 ve 2005 yılı güz ve bahar dönemlerindeki populasyon dalgalanmaları izlenmiştir.Ayrıca, baskın türler ve zararlının doğal düşmanları saptanmıştır. Bununla beraber,zararlının yapmış olduğu zarar sonucunda bitkinin makro ve mikro besin elementiiçeriğindeki değişikler saptanmıştır. İlaçlı parsellerle ilaçsız parseller arasındaki verimdeğerleri ve bulaşıklılık ve parazitleme oranları karşılaştırılmıştır.Zararlının populasyon dalgalanmaları tür düzeyinde incelendiğinde, Liriomyzaspp.'nin değişik bölgelerde farklı türlerinin baskın olabildiği gözlenmiştir.Populasyonun bahar döneminde mayıs-haziran aylarında, güz döneminde ise eylül veekim aylarında maksimum düzeye ulaştığı gözlenmiştir.Seralardan toplanan yapraklardaki canlı larva sayılarıyla bu seralara asılan sarıyapışkan tuzaklarda yakalanan ergin sayıları arasında bir ilişkinin olup olmadığıaraştırılmıştır. Sonuç olarak, 2004 yılında sadece Merkez'de ve 2005 yılında tümseralarda sayılar arasında güçlü bir ilişki olduğu bulunmuştur.Bu çalışmada parazitoit türleri olarak Hymonoptera takımı Eulophidaefamilyasına ait Diglyphus isaea Walker, Diglyphus crassinervis Erdos ve Pnigaliosoemius Walker, Braconidae familyasından ise Dacnusa soma Nixon bulunmuştur. Butür ülkemiz için ilk kayıttır.Güz döneminde Braconidae familyasına ait hiçbir tür görülmemiştir ve parazitoittürleri içinde Diglyphus isaea 'nin baskın tür olduğu anlaşılmıştırYapraklardaki galeri sayısı ile Ca değeri arasında pozitif ve önemli bir ilişkininolduğu görülmüştür. Yapraklardaki galeri sayısı ve zarar oranının artmasıyla Caoranında da artış olduğu gözlenmiştir (r=0.498).2005 yılı güz döneminde Sultanhisar'da yapılan verim değerlendirmelerindeilaçlı ve ilaçsız parseller arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar görülmüştür(t=2.05, sd=38, P=0.047<0.05).Üretici koşullarında ilaçlı ve ilaçsız parseller karşılaştırıldığında, Liriomyza sppbulaşıklılığında önemli bir fark olmamasına karşın, parazitoit sayılarında önemli birfarkın olduğu görülmüştür.