Aydın yöresinde koyunların solunum sisteminde infeksiyon nedeni mannhemia (pasteurella) heamolytica'nın biyotip ve serotip tayini, elektroforez ve PCR ile tanısı

44 ÖZET Pnömoni, yüksek ateş, seröz bir burun akıntısı, nabız ve solunum artışı ile seyreden, verim kayıplarına veya ölümlere neden olan bir enfeksiyondur. Türkiye'de koyunların pnömonileri, hayvan sağlığını en çok etkileyen ve ekonomik kayıba neden olan hastalıkların başında gelmektedir. Koyun pnömonilerinde çevresel faktörlerle birlikte birden fazla etkenin rol oynadığı kabul edilmektedir. Bu etkenler arasında çeşitli viruslar, Mikoplasmalar ve Pasteurellcflaı Önemli yer tutmaktadır. Koyun pnömonilerinde Marmheimia (Pasteurella) haemofytica'mn önemli bir yer tuttuğu bildirilmektedir. Bu çalışma ile koyun pnömoni etkeni Marmheimia haemofytica'mn Ege Bölgesinde ilk defa serotiplendirilmelerinin yapılması ve PCR tekniği kullanılarak leukotoksin geninin tanı yöntemlerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada kullanılan 200 adet pnömonili akciğer örnekleri Aydın yöresinde bulunan mezbahalardan Aydm Merkez 70, İncirliova 50, Ortaklar 50 ve Söke 30 adet temin edildi. Aydm Merkez mezbahasından alman 70 adet pnömonili koyun akciğerinin 12 (% 17.1)'sinden, İncirliova mezbahasından alman 50 adet pnömonili koyun akciğerinin 5 (% 10.0)'inden, Ortaklar mezbahasından alman 50 adet pnömonili koyun akciğerinin 3 (% 6.0)'ünden, Söke mezbahasından alman 30 adet pnömonili koyun akciğerinin 4 (% 13.3)'ünden Marmheimia haemolytica izole edildi. Araştırmada incelenen toplam 200 adet koyun pnömonili akciğer örneğinin 24 (% 12)' 'ünden Marmheimia haemolytica izolasyon ve identifikasyonu yapıldı. İzole edilen 24 Marmheimia haemolytica susunun 22'sinin Marmheimia haemolytica biyotip A, 2' sinin Marmheimia haemolytica biyotip T olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada izole edilen 24 Marmheimia haemolytica susu IHA metodu ile 17 serotipe (Al, A2, T3, T4, A5, A6, A7, A8, A9, T10, Ali, A12, A13, A14, T15, Al 6, Al 7) ait antiserumlar kullanılarak serotiplendirildi. 24 Marmheimia haemolytica susunun 6 (% 25)'sı serotip A2, 5 (% 20.8)'i serotip A7, 5 (% 20.8)'i serotip A6, 345 (% 12.5)'ü serotip Al, 2 (% 8.3)'si serotip T4, 1 (% 4.1)'i serotip A8 olarak serotiplendirilirken, 2 suş (% 8.3) IHA ile serotiplendirilememiştir. Yapılan elektroforetik analizler sonrasında, incelen tüm suşlarda 55, 49, 41, 29 ve 19 kD major protein bantları ortak olarak bulundu. Diğer protein bantları arasında bazı farklılıklar belirlendi. Ayrıca serotipler arasında aynı molekül ağırlıkta olan protein bantlarının farklı yoğunlukta olduğu gözlendi. Pnömonili koyun akciğerlerinden izole edilen ve koyun kanlı ağarda p hemoliz oluşturan 22 Mcmnheimia haemolytica ve 2 Pasteurella trehalosi susunun tümünde PCR ile İktA geninin var olduğu tespit edildi.