Aydın yöresinde yetişen bazı endemik bitkilerden elde edilen ekstraktların sitotoksik aktivitelerinin belirlenmesi

Bu araştırma Aydın yöresinde yetişen bazı endemik bitkilerden (Crocus olivieri ssp. balansae, Scutellaria orientalis ssp. carica, Scrophularia floribunda ve Hypericum adenotrichum) elde edilen ekstraktların sitotoksik aktivitelerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla cins özellikleri göz önüne alınarak 4 farklı endemik bitki seçilmiştir. Seçilen bitkilerden farklı yöntemlerle (petrol eteri, etil asetat, diklormetan ve metanol) elde edilen ekstraktların farklı konsantrasyonları (0,5 mg/ml, 1 mg/ml, 4 mg/ml, 20 mg/ml ve 40 mg/ml) bir lösemi hücre hattı olan HL-60 hücrelerine uygulanarak ekstraktların sitotoksik aktiviteleri araştırılmıştır. Ayrıca sitotoksik aktivite sonuçlarına göre etkili olan 3 adet bitkinin HL-60 hücreleri üzerindeki apoptotik ve nekrotik etkileri de Hoechst 33258/Propidium Iodide (HO/PI) boyama yöntemi ile araştırılmıştır.Çalışma sonucunda seçilen bitkilerden özellikle H. adenotrichum bitkisinin hem sitotoksik aktivite hem de apoptotik etki bakımından ön plana çıktığı gözlenmiştir. Sitotoksik aktivite bakımından S. orientalis ssp. carica ve S. floribunda' da etkili olmuştur. Ancak bu iki bitki apoptotik ve nekrotik etki bakımından değerlendirildiğinde, S. orientalis ssp. carica' nın apoptotik etki bakımından, S. floribunda'dan daha etkili olduğu bulunmuştur. S. floribunda ise güçlü sitotoksik aktivite göstermesine rağmen, HL-60 hücreleri üzerinde yüksek oranda nekrotik etkiye yol açmıştır.Çalışma kapsamında seçilen endemik bitkiler sitotoksik aktivite bakımından ilk kez bu tez kapsamında araştırılmıştır. Elde ettiğimiz veriler kanser tedavisinde kullanılabilecek yeni bitkisel kökenli bileşiklerin araştırılmasına ışık tutması açısından önem taşımaktadır. Daha ileri çalışmalarla bitkilerden elde edilen etkili ekstraktlar içerisindeki etken madde grupları veya bileşikler belirlenerek hücre içerisinde hangi mekanizmalarla ve hangi düzeylerde etkinlik gösterdikleri ortaya konmalıdır.Anahtar SözcüklerCrocus olivieri ssp. balansae, Scutellaria orientalis ssp. carica, Scrophularia floribunda, Hypericum adenotrichum, HL-60, Hücre Kültürü, Apoptozis, Nekrozis