Aydıncık (İçel) yöresinin tektono-stratigrafisi ve jeolojik evrimi

öz DOKTORA TEZİ AYDINCIK (MERSİN) YÖRESİNÎNTEKTONO-STRATİGRAFİSİ VE JEOLOJİK EVRİMİ Hayati KOÇ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABÎLİM DALI Danışman : Doç. Dr. Ulvi Can ÜNLÜGENÇ Yıl: 2003, Sayfa: 284 Jüri : Prof. Dr. Cavit DEMİRKOL : Prof. Dr. Selim İNAN : Doç. Dr. Erol ÖZER : Doç. Dr. Kemal GÜRBÜZ Orta Toroslar'da Aydıncık ve civarının tektono-stratigrafisini ortaya koymak ve Toros kuşağının jeolojik evrimine katkı koymayı amaçlayan bu çalışmada; Tersiyer çökelleriyle örtülen, stratigrafi, kaya türü, yapısal özellikler açısından birbirinden farklı havzaları temsil eden, birbirleri ile tektonik ilişkili iki tektonik birlik ve bunları açısal uyumsuzlukla üzerleyen karbonat istifi tanımlanmıştır. Bu birlikler güneyde yer alan "Geyikdağı Tektonik Birliği" ve kuzeyde yer alan Aladağ Tektonik Birliği" dir. Bunları üzerleyen karbonat istifi bu çalışmada "Mesozoyik Çökelleri" olarak incelenmiştir. Geyikdağı Tektonik Birliği içerisinde, İnfra-Kambriyen-Üst Permiyen zaman aralığında çökelmiş bulunan 1 1 formasyon ayntlanmıştır. Bunlar tabandan itibaren; Sipahili, Hüdai, Çaltepe, Eğripmar, Hırmanlı, Karayar, Sığırcık, Büyükeceli, Akdere, Korucuk ve Kırtıldağı formasyonlarıdır. Aladağ Tektonik Birliğinde ise; Orta Devoniyen-Alt Triyas yaş konağı arasında çökelen 4 formasyon ayırtlannuştır. Bu birimler yaşlıdan gence doğru; Gölboğazı, Dikenlidere, Dumlugöze ve Mediova formasyonlarıdır. Bu iki tektonik birlik, başlıca karbonatlardan oluşan Mesozoyik istifleri tarafından açısal uyumsuzlukla üzerlenmektedir. Bütün bu birimler, Üst OHgosen-?Alt Miyosen yaşlı Derinçay, Alt-Orta Miyosen yaşlı Mut formasyonları tarafından açısal uyumsuzlukla örtülmektedirler. Çalışma alanında Triyas döneminde Aladağ Tektonik Birliği Geyikdağı Tektonik Birliği üzerine kuzeyden itilmiştir. Geç Kretase ve sonrası dönemde Alpin Orojenezine bağlı olarak bölge yoğun bir tektonizma geçirmiş olup, her iki tektonik birliklerin ve Mesozoyik çökellerin birbirleri ile olan dokanaklan çoğu yerde faylı ve yer yer de kendi içlerinde bindirmeli, kıvrımlı ve ekayh yapılar kazanmışlardır. Bu çalışmada edinilen yapısal veriler, bölgenin genel olarak KB-GD yöndeki sıkıştırma kuvvetlerinin etkisinde kaldığı ve buna bağlı olarakta KD-GB gidişli bindirme ve ters faylar ile kıvrım eksenlerinin geliştiğini göstermektedir. Çalışma alanındaki veriler, bölgenin İnfra-Kambriyen-Kambriyen dönemi boyunca çökelim alanı olduğu, Ordovisiyen döneminde ise bir yükselim alanı olarak gözlenmektedir. Orta-Geç Paleozoyik süresince ise bölge karbonat platformu niteliğini kazanmıştır. Geç Triyas 'tan önce bir sıkışma rejiminin etken olduğu, Geç Triyas'ta da Geç Paleozoyik karbonat platformunun riftleştiği görülmektedir. Bölgede Jura-Kretase süresi boyunca karbonat platformu halinde olup, Geç Kretase ve sonrası dönemde Afrika-Avrasya yaklaşımına bağlı, kompresyonel tektonik rejim etkisiyle bölgede güneye doğru bindirmelerin geliştiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Orta Toroslar, Aydıncık, Geyikdağ Tektonik birliği, Aladağ Tektonik birliği, tektono-stratigrafi.