Ayniyat defterleri ışığında Selanik, Tırhala, Varna sancakları (1840-1864)

XIX. yüzyılın en önemli gelişmelerinden biri olan Tanzimat dönemi, Osmanlı Devleti'nin, yeni düzenlemeler ile idari, sosyal ve ekonomik olarak dönüşüme girmeye çalıştığı bir dönemdir. 1840-64 yılları arasında, Tanzimat dönemi düzenlemelerinin, idareciler ve halk tarafından nasıl karşılandığını anlamak, ne gibi sorunların ortaya çıktığı ve yapılan değişimlerin sonuç verip vermediği incelenmiştir. Araştırmanın temelini sadrazamlık makamını ifade eden Sadaret'ten, sancaklara gönderilmiş olan Ayniyat Defterleri oluşturmaktadır. Ayniyat defterleri sayesinde, sancakların durumları, idarecilerin tutumları ve halkın yaşadıkları ile ilgili detaylı bilgi sahibi olmak mümkündür. 1840-45, 1850-56, 1860-64 yıllarını kapsayan araştırmada ele alınan sancaklar, Selanik, Tırhala ve Varna'dır. Bu sancaklar özelinde idari, sosyal, ekonomik ve toplumsal ne gibi yazışmaların olduğu incelenmiştir. Bu yıllar arasında, sancaklardaki yazışmaların genel yoğunluğunu, suçlar ve cezalar, vergi, tayin-atamalar konuları oluşturmaktadır. Tanzimat dönemi ile gelen yeni düzenlemelerin uygulanabilirliği ve idarecilerin yeni sisteme ne kadar uyum sağlayabildikleri belgeler ışığında araştırılmıştır. Selanik, Tırhala ve Varna sancaklarında, işlenen suçlara verilen cezalar, Tanzimat döneminin derin sancılarından olan vergi konusu ve devletlerin sonunu hazırlayan liyakatsizliğin yol açtığı durumlar, Ayniyat Defterlerinin yol göstericiliği ile araştırılıp, tespit edilmeye çalışılmıştır.