Aytül Akal'ın öykü kitaplarının toplumsal cinsiyet bağlamında değerlendirilmesi

Bu araştırmada, çocuk edebiyatı yazarlarından Aytül Akal'ın öykü kitapları toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında incelenmiştir. Aytül Akal'ın öykü kitaplarında, toplumsal cinsiyet rollerinin yansıtılma biçiminin değerlendirilmesi ve kitapların bu rolleri destekler nitelikte olup olmadığının incelenmesini amaçlayan çalışma, nitel araştırma özellikleri taşımaktadır. Amaçsal (monografik- teorik) örnekleme yöntemi ile seçilen veri kaynağını ise yazarın ilkokul çağına hitap eden 15 öykü kitabı oluşturmaktadır. Doküman incelemesi yöntemi ile incelenen veriler, öykülerde bulunan erkek ve kadın karakterlerin; cinsiyet dağılımı, meslekleri, bulundukları mekânlar, gerçekleştirdikleri eylemler, aile içi görev paylaşımları, oynadıkları oyunlar ve kullandıkları nesneler kategorileri altında toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel analiz tekniği ile yorumlanmıştır. Oluşturulan kategoriler, öykü kitaplarından doğrudan alıntılar ile desteklenmiştir. Yapılan bu çalışma sonucunda, Aytül Akal'ın öykü kitaplarında bulunan erkek ve kadın karakterlerin, toplumsal cinsiyetin geleneksel normlarına göre tasvir edildikleri kadar bu normları desteklemeyen, sorgulayan rollerde de bulundukları belirlenmiştir. Oluşturulan karakterler ile geleneksel ve çağdaş yaşam arasında bir köprü oluşturulduğu ifade edilebilir. Karakterlerin meslekleri, gerçekleştirdikleri eylemler, aile içi görev paylaşımlarında toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını destekleyen verilere ulaşılırken; öykü kitaplarında cinsiyet dağılımı, karakterlerin bulundukları mekânlar açısından daha çağdaş bir yaklaşım içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca oynanan oyun ve nesne kullanımı bakımından toplumsal cinsiyeti destekleyen ifadelere rastlansa da bu durumun yoğun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma çerçevesinde, ebeveynlere, eğitimcilere ve yazarlara bazı önerilerde bulunulmuştur. Çocukların; eşitlikçi, demokratik, evrensel değerleri içeren eserleri okuması ve eleştirel düşünme becerilerini kazandırmak amacıyla rehberlik edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet rolleri, çocuk edebiyatı, Aytül Akal, kitap incelemesi