Azerbaycan lobicilik faaliyetlerinin dünyada görünümü: Hocalıya adalet kampanyası örneği üzerinden bir inceleme

21. yüzyılda dünya siyasetini güçlü bir şekilde etkileyen araçlardan biri de lobicilik faaliyetleridir. Özellikle bağımsızlıklarını yeni kazanan ülkeler, kendilerini dünyaya tanıtmak ve siyasi avantaj sağlamak için lobi faaliyetlerinden yararlanmaktadır. Azerbaycan Cumhuriyeti, 1991'deki bağımsızlığının ardından, dünyanın siyasi arenasında birçok sorunla karşı karşıya kaldı. Karabağ savaşında meydana gelen Hocalı soykırımı, dünyada bugüne kadar pek iyi tanınmamıştır. Birinci bölümde, lobicilik kavramı, tarihçesi ve gelişimi, yöntem ve teknikler ayrıntılı olarak tartışılmaktadır. Ayrıca, dünyadaki en etkili lobicilik çalışmaları yapan Ermeni lobisi ve onun Azerbaycan ve Türkiye aleyhine yürütmüş olduğu faaliyetler hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölüm, 1918'den günümüze Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ve Azerbaycanlıların lobicilik ve diaspora tarihi ve dünyadakı faaliyetlerine aynı zamanda diğer lobilerle yapılan iş birliklerine odaklanmaktadır. Üçüncü bölümde, Karabağ Savaşları ve Birinci Karabağ Savaşı döneminde 26 Şubat 1992'de yapılan Hocalı katliamı hakkında detaylı bilgiler verilmekte ve bu cinayeti dünya kamuoyuna duyurmak için 2008 yılında başlatılan Hocalı kampanyası örneğinde, Azerbaycan'ın siyasi lobicilik faaliyetleri incelenmektedir. Tezimizin sonunda, Azerbaycan'da lobicilik faaliyetlerinin başarılı bir şekilde uygulanması için önerilerde bulunulmuştur. Çalışmamızın Azerbaycan'ın ilgili kurumlarının mevcut lobi ve diaspora politikasını değerlendirilmesine ve geliştirmesine yardımcı olacağı, dünyada mevcut olan Azerbaycan diaspora kuruluşları ve bu alanda çalışan arastırmacılara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Lobicilik, Diaspora, Azerbaycan Cumhuriyeti, Hocalı Soykırımı.