Azerbaycan masallarında kahramanlar

Masal, olağanüstü bir şekilde biçimlenmiş, renkli ve büyülü hayal dünyasıyla ahlaki değerleri, geleceği ve en önemlisi gerçeği dolaylı yollardan asıl muhatabı olan çocuklara aktaran, onları eğitip gerçek hayatın karmaşasına hazırlayan sözlü anlatı türüdür. Masallar toplumun her kesimine hitap etse de asıl hitap ettiği kesim çocuklardır. Sözlü anlatı türlerinin başında gelen masal türü için geçmişten günümüze birçok şey söylenmiş ve yazılmıştır. Masallar içinde bulunduğu toplum hakkında bilgi veren türdür. Bu çalışmada öncelikle masal kavramı üzerinde durulmuştur. Halk edebiyatı alanında çalışma yapmış önemli yazarların masal türüyle ilgili tanımlamalarına yer verilmiştir. Sırayla masalın biçim özellikleri, içerik özellikleri, masalın kökeni, ortaya çıkışı ve yayılışı hakkında Türk ve Dünya edebiyatlarından bilgiler verilmiştir. Azerbaycan edebiyatı, masal anlatma geleneği, masal türleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Hanefi Zeynallı tarafından derlenip bir araya getirilerek oluşturulan, beş cilt halinde yayımlanan Azerbaycan Nağılları adlı beş kitapta bulunan toplam 165 masal incelenmiştir. Masallarda yer alan masal kahramanları tek tek tespit edilmiştir. Tespit edilen masal kahramanları insanlar, olağanüstü varlıklar ve hayvanlar olmak üzere üç genel başlık altında sınıflandırılmıştır. Çalışmanın sonunda incelenen 165 masalda insanlar, olağanüstü varlıklar ve hayvanlar belirlenmiş, genel başlıkların alt başlıklarına göre sınıflandırılmıştır. Anahtar Sözcükler: Masal, Masal Kahramanları, Azerbaycan Masalları, Hanefi Zeynallı