Azerbaycan'ın ekonomik büyümesi ile Türkiye'ye petrol ihracatı arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi

Dünya enerji ekonomisi içinde önemli bir konumda olan petrolün ticareti ülkelerin ekonomik gelişimi açısından önemli bir göstergedir. Nitekim 1973-74, 1979-80, 1990-91, 2003 ve 2015 yıllarında dünya ekonomisinde gerçekleşen dalgalanma ve daralmanın temelinde petrol ticaretinin olduğu görülmektedir. Bu nedenledir ki, dünya ekonomisi üzerinde yaşattığı bu etki onun kendi adıyla petrol krizi olarak anılmasına sebebiyet vermiştir. Böylece petrol ticaretindeki süreç ve miktar açısından değişimler ülkelerin makroekonomik göstergeleri üzerinde ciddi etki bırakmaktadır. Çalışmada Türkiye'ye petrol ihracı ile Azerbaycan'ın ekonomik büyümesi arasındaki ilişki teorik ve ampirik olarak araştırılmakta olup petrol ihracatı ile ekonomik büyüme ilişkisi değerlendirilmiştir. Bu noktadan hareketle Azerbyacan'ın ekonomik büyümesiyle Türkiye'ye olan petrol ihracı arasındadaki ilişkinin ortaya konulması çalışmanın ana amacını oluşturmaktadır. Çalışmada Azerbaycan Cumhuriyeti'nin 2000-2017 dönemine ilişkin yıllık bazda veriler kullanılarak Türkiye'ye petrol ihracatı ile ekonomik büyümesi arasındaki ilişkinin varlığı ve değişkenlerdeki ilişki ve değişimin nedenselliği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ekonometrik analiz yöntemi kullanılan çalışmada Augmented Dickey Fuller birim kök testi, Engle ve Granger Eşbütünleşme testi, Vektör Otoregresyon Modeli kurularak ilişki incelenmiş ve Granger nedensellik testi ile değişkenler arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Analiz sonucu Azerbaycan'ın ekonomik büyümesi ile Türkiye'ye yaptığı petrol ihracatı arasında ilişkinin olduğu görülmüştür. Azerbaycan'ın ekonomik büyümesinden Türkiye'ye gerçekleştirdiği petrol ihracatına doğru tek yönlü nedensellik sonucu elde edilmiştir. Azerbaycan ekonomisindeki değişimin petrol ihracatını büyük oranda etkilediği görülmektedir. Şöyle ki, petrol ihracatında değişimin %50 üzeri kaynağı ekonomik büyümedir.