Azot kükürt ve oksijen içeren siklik bileşiklerin sentezi ve uygulamaları

Tiyazolidinler, oksazolidinler genel olarak biyolojik ve antitümör aktiviteleriyle bilindikleri ve antimikrobiyal, anti-enflamatuar, antiviral ajan oldukları için çeşitli araştırma alanlarına konu olmuşlardır. Bu nedenle, bu bileşik analogları, ilaç ajanlarını geliştirmek için umut vaad edici iskeletler olarak kullanılmışlardır. Bunun yanı sıra, tiyazolidin-4-on halkasının 2-, 3-, 4- ya da 5-konumlarındaki değişiklikler geniş bir biyolojik aktivite spektrumuna sahip yeni sentetik ürünlerin elde edilmesine olanak sağlamaktadır. Çok sayıda rapor yayınlanmış olmasına rağmen, halen 4-tiyazolidinonlar ve metilenizoksazol bileşikleri için uygun sentetik protokollerin geliştirilmesi kimyagerler için bir arayış halini korumaktadır. Bu bilgilerden yola çıkarak tez çalışması iki kısımdan oluşmuştur. Birinci kısımda; tiyazolidin-4-on türevi bileşikler elde edilerek bu ürünlerin kemosensör özellikleri, ikinci kısımda ise; metilizoksazol türevi bileşikler sentezlenerek fotosensör özelliklerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Kemosensör özellik gösteren bileşikler çeşitli metal tuzlarıyla muamele edilmiş ve floresans çalışmaları yapılarak spektral verileri kaydedilmişir. Ayrıca, tiyazolidin ve metilenizoksazol bileşiklerinden yola çıkarak bir dizi sentez sonucunda çeşitli metal tuzları (Co ve Zn gibi) ile muamele ederek yeni ftalosiyanin komplekleri sentezlenmiştir. Ftalosiyaninlerin uygun koşullar altında fotokimyasal, fotofiziksel ve elektrokimyasal özellikleri incelenmiştir. Bu metaloftalosiyaninler DMSO, DMF, THF, DCM ve CHCl3 gibi bazı organik çözücülerde iyi çözünürlük göstermiştir. Ayrıca yapıları elde edilen tüm bileşiklerin FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR, UV-Vis, Floresans ve MALDI-TOF ile ayrıntılı bir şekilde spektral verileri belirlenmiştir. Daha sonra bu bileşiklerin insan eritrosit karbonik anhidraz I (hCA I), II (hCA II) izoenzimlerine ve inek sütü ksantin oksidazına (XO) karşı inhibisyon etkileri gerçekleştirilmiştir. Bu tez çalışmasında elde edilen veriler ve araştırmalar sonucunda hedeflenen yeni bileşiklerin bir kısmı literatüre kazandırılmış ve bir kısmıda yayına hazır hale getirilmiştir. Yapılan bu çalışma kapsamında hastalıkların tedavisinde daha ucuz, yan etkileri olmayan, uygulanması kolay ve ülke ekonomisine katkı sağlayacağı düşünülen alternatif yöntemlerin araştırma ve geliştirme çalışmalarına katkıda bulunması hedeflenmiştir.