Baba katılımının duygu düzenleme ve kişilerarası problemlerle olan ilişkisinde erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü

Babalık, tarihsel süreç içinde büyük dönüşümler geçirmiştir. Bu dönüşümlerden biri de yakın zamanda gerçekleşmiş ve babalık, geleneksel rol tanımlamalarından sıyrılmaya başlamıştır. Yeni anlayışa göre babaların da çocuklarına yönelik sorumlulukları anneyle paylaşmaları ve çocuk bakımına daha fazla katılmaları beklenmektedir. Baba rolündeki bu değişim, araştırmacıların ilgisini çekmiş ve babanın çocuğun gelişimsel alanlarındaki rolünü anlamak için çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Böylelikle, ebeveynliğe ilişkin yapılan çalışmalar yalnızca anneyle sınırlı kalmamış, babalık da çalışmalara dahil edilmiştir. Yapılan bu çalışmalar neticesinde çocuğun her iki ebeveyninin katılımından da fayda sağladığı görülmüştür. Bu çalışmanın amacı, lisans ve lisansüstü öğrenim gören katılımcıların algıladıkları baba katılımlarının, duygu düzenleme stilleri ve kişilerarası problemlerle ilişkisinde erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolünü incelemektir. Baba katılımının sosyodemografik değişkenlerle olan ilişkinin belirlenmesi ve çalışmanın değişkenleriyle olan ilişkisinde anne katılımının rolünün saptanması da çalışmanın amaçları arasındadır. Çalışmanın örneklemi, lisans ve lisansüstü öğrenim göre 18-38 yaş aralığındaki 317 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılardan bilgi toplamak için demografik bilgi formu, Baba Katılım Ölçeği, Anne Katılım Ölçeği, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği, Kişilerarası Problemler Envanteri-Döngüsel Ölçekleri Kısa Formu ve Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 kullanılmıştır. Yapılan aracılık analizleri sonucunda algılanan baba katılımının bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve kişilerarası problemlerle olan ilişkisinde erken dönem uyumsuz şema alanlarının aracılık yaptığı görülmüştür. Baba katılımının çalışmanın değişkenleriyle olan ilişkisinde anne katılımının rolünü belirlemek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi ve aracılık analizleri uygulanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizi sonucunda, baba katılımının, anne katılımı kontrol edildiğinde, bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden yıkımı, erken dönem uyumsuz şema alanlarından ise kopukluğu yordadığı; aracılık analizleri sonucunda ise baba katılımının çalışmanın bazı değişkenleriyle olan ilişkisinde anne katılımının tam aracılık üstlendiği görülmüştür. Analiz bulguları literatür ışığında tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: baba katılımı, duygu düzenleme, erken dönem uyumsuz şemalar, kişilerarası problemler.