Babürlü Devleti'nde Hümayun Dönemi

Babürlü Devleti'nin ikinci hükümdarı olan Hümayun 1530'da tahta çıkmıştı. O, saltanatının ilk yıllarında devletin doğu vilayetlerindeki Afganlar ve kardeşleri ile uğraşmak zorunda kalmıştı. Güçlü rakibi Afgan Şir Han'a 1539 ve 1540'da iki kez mağlup olan Hümayun, Hindistan'da tutunamamış ve İran'a sığınmıştı. Bu olayla birlikte Hindistan'daki Babürlü hâkimiyeti 15 yıllık bir kesintiye uğramış ve Afgan Sur Devleti bu coğrafyaya egemen olmuştu. Tahtını geri kazanmak isteyen Hümayun, Safeviler'den aldığı destek ile Afganistan bölgesine yerleşmiş ve kardeşi Kamran ile mücadelesini zaferle neticelendirmişti. Hindistan'a geri dönmesi ise Afganlar'ın aralarındaki bölünmüşlük ve hizmetindeki Bayram Han gibi yetenekli beylerin gösterdiği büyük çaba ile 1555'de gerçekleşmişti. Bu mücadelenin sonunda Babürlü Devleti yeniden tesis edilirken, Hümayun bir yıl sonra hayatını kaybetmişti. Bu çalışmada Hümayun döneminde Babürlü Devleti'nin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel yönleri incelenerek, Babürlüler'in Hindistan'da kalıcı olmak adına verdikleri mücadele ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda Hümayun'un saltanatı boyunca yaşanan sıkıntıların ortaya çıkmasında ne derece sorumlu olduğu ve Şah Tahmasb ile yaptığı ittifakın önemi ve işlevinin ne boyutta olduğu çalışmamızda vurgulanmaktadır. Ayrıca Bayram Han'ın, Babürlüleri'in yeniden Kuzey Hindistan'a hâkim olmalarındaki rolünün incelenmesinin bu dönemin anlaşılması açısından ne kadar önemli olduğunu görmekteyiz. Hümayun dönemi ana kaynakları ile yerli ve yabancı araştırma eserlerinin değerlendirildiği çalışmamızda, elde ettiğimiz bilgiler kapsamında Hümayun'un başarılı ve başarısız tarafları ortaya konurken, dönemin teşkilat yapısı ve kültürel faaliyetleri de incelenmiştir.