Bağ budama atıklarının parçalanmasında kullanılacak bir makinanın modifikasyonu ve performansının değerlendirilmesi

Diyarbakır ili bağcılık faaliyetleri açısından önemli bir yere sahiptir. Bölgede bağcılık faaliyetleri genellikle insan el emeğine dayalı olarak gerçekleştirilmektedir. Mekanizasyon kullanımı yok denecek kadar azdır. Bu yüzden Diyarbakır'da bağ budama sürgün ve atıklarının değerlendirmesi hem iş gücü hem de maliyet açısından önemli sorunlar yaratmaktadır. Budama atıklarının değerlendirilmesine yönelik yapılan bu tez çalışması kapsamında termik bir motordan hareket alarak çalışan dal parçalama makinasının performansı değerlendirilmiştir. Çalışmada Diyarbakır yöresinde yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan üç yerel üzüm çeşidinden Boğazkere, Öküzgözü ve Şire üzüm çeşitlerinin budama atıkları kullanılmıştır. Çalışma; motordan hareket alan kıyıcı bıçakların üç farklı devir sayısında (1500, 2000, 2500 d/d ) yürütülmüş olup, bu devir sayılarına bağlı olarak saatlik yakıt tüketimi, özgül yakıt tüketimi, moment, güç, kapasite, emisyon, gürültü değerleri ile kıyıcı bıçak devir sayılarına bağlı olarak parçalanan budama atıklarının boyutları ölçülmüştür. Ayrıca her çeşit için kesme özelliklerinden kesme kuvveti, kesme gerilmesi, kesme enerjisi ile özgül enerji tüketimi belirlenmiştir. Saatlik yakıt tüketimi; ; 1500, 2000 ve 2500 d/d'da sırasıyla Boğazkere çeşidi , 1.001, 1.681 ve 1.922 kg/h, Öküzgözü çeşidi için 0.811, 1.293 ve 1.633 kg/h ve Şire çeşidi için de 0,652 kg/h, 0,815 kg/h 1.287 kg/h olarak ölçülmüştür. Farklı devir sayılarında güç değerlerine ilişkin değerler 1.500 kW ile 6.962 kW arasında değişmektedir. Moment değerleri; Üç farklı devir sayısı içinde Boğazkere çeşidinde 23,098 ile 29,080 Nm arasında ve Öküzgözü çeşidinde de 18.708 ile 22.601 Nm arasında olurken Şire çeşidinde ise 14.106 Nm ile 17.802 Nm arasında kaydedilmiştir. Çeşit ve bıçak devir sayısına bağlı olarak makina kapasitesi değerleri 366 kg/h ile 549.81 kg/h arasındadır. Emisyon ölçümleri sonucunda en yüksek değerler; Karbon monoksit (CO) için % 0.294, Karbondioksit (CO₂) için % 12.6, Toplam Oksit Miktarı için (NOX) 1048 ppm ve Hidrokarbon (HC) için ise 134 ppm olarak elde edilmiştir. Ortalama gürültü değerleri incelendiğinde en yüksek değer 2500 d/d'da Öküzgözü çeşidinde 107,43 desibel (dB) olarak ölçülmüştür. Parçacık boyut dağılımları 12.5 mm ile 50 mm arasındadır. Dal parçalama makinasının performans değerlendirmesinde yukarıda verilen değerler incelendiğinde; bıçakların devir sayılarının artışına bağlı olarak her üç çeşit için saatlik yakıt tüketimi, güç, moment, kapasite ve gürültü değerleri artmıştır. Emisyon değerlerinde ise NOX değerleri artmış fakat HC değerleri azalmıştır bunun yanında CO ve CO₂ değerlerinde değişim gözlenmemiştir. Çeşitlere ve dal çaplarına bağlı olarak kesme değerleri incelendiğinde; En yüksek kesme kuvveti, kesme gerilmesi ve kesme enerjisi Boğazkere çeşidinde elde edilmiştir ve onu sırasıyla Öküzgözü ve Şire çeşidi takip etmiştir. Dal çapına bağlı olarak ise dal kesit alanları arttıkça kesme kuvveti, kesme gerilmesi ve kesme enerjisi artmıştır.