Bal arısı (Apis mellifera L.) zehri ve arı ürünleri ile zenginleştirilmiş krem formülasyonlarının geliştirilmesi

Arı zehri işçi arıların zehir bezlerinde üretilip, zehir torbalarında depolanan bir maddedir. Bir işçi arı, ömrü boyunca 0,3 mg civarında zehir üretmektedir. Avrupa komisyonu tarafından; kozmetik sektöründe sıkılaştırıcı ve cilt koruyucu bir bileşen olarak tanımlanan arı zehri farmakolojik açıdan da önemli aktif maddeler içermektedir. Arı zehri apiterapide yaygın kullanılan bir madde olmasına karşın formülasyonunda arı zehri içeren kremlere rastlamak oldukça güçtür. Günümüzde doğal içerikli kozmetiklere karşı artan talebin karşılanması doğrultusunda bu çalışmada etken maddesi arı zehri olan krem formülasyonları gerçekleştirilerek doğal içerikli kremler üretilmiştir. Yapılan birçok çalışma ile arı zehrinin antibakteriyel, antiinflamatuvar, sinir sistemi düzenleyici, ağrı kesici, gençleştirici vb. etkileri olduğu kanıtlanmıştır. Bu çalışma ile arı zehrinin yüz, vücut, ayak, el ve eklem kremi formülasyonları ve prototipleri geliştirilerek stabilite, antioksidan etki, alerjen, dermatolojik ve sitotoksisite testleri uygulanmıştır. Arı zehri, arı sütü ve propolis doğrudan arıcılarla iletişime geçilerek sözleşmeli arıcılık modeli (Ek 1) ile üretilmeye başlanmıştır. İlk olarak arı zehrinin eldesi ve analizler için alt yapının hazırlanması, analiz yöntemlerinin geliştirilmesi ve validasyonu gerçekleştirilmiştir. Arıcılardan temin edilen 6 farklı arı zehrinin HPLC-UV ile içeriklerine bakılarak seçilen arı zehri, arı zehri 4, kremlerin yapımında kullanılmıştır. Daha sonra, üretim için gerekli doğal bileşenler temin edilmiş ve farklı yoğunlukta arı zehri içeren her krem çeşidi için 9, toplamda 45 farklı formülasyon hazırlanmıştır. Gönüllüler üzerinde yapılan testler ve duyusal testler sonucu seçilen formülasyonlar üzerinden beş krem çeşidi için prototip ürünler oluşturulmuştur. Seçilen formüllerin prototip kremlerine oda sıcaklığında ve 40℃'de olmak üzere stabilite çalışması uygulanmıştır. Stabilite testi sonucunda uygun çıkan kremler üzerinde çalışılmak üzere antioksidan, alerjen, dermatolojik ve sitotoksisite testlerine gönderilmiştir. Analizler sonucunda oluşturulan beş prototip kremin sonuçları da uygun olarak bulunmuştur. Bu çalışma ile arı zehri içerikli yüz, vücut, ayak, el ve eklem kremi formülasyonları geliştirilerek prototip kremler üretilmiştir.