Baltalimanı Reşitpaşa Sahil Sarayı mimari özellikleri ve restitüsyon önerisi

II. Mahmut'un önderlik ettigi yenilesme hareketleri sonrası, Osmanlı siyaset adamlarından Mustafa Resit Pasa'nın önderliginde, Avrupa'yı yakından tanıyan aydınların gerçeklestirdigi Tanzimat, Osmanlı yenilesme tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir. Osmanlı yasamında derin ve köklü degisimlere yol açmıstır. Sosyal yasamda oldugu kadar, idari ve askeri yönetimde de degisimlere yol açan bu süreç, mimari açıdan da pek çok farklıgı beraberinde getirmistir. Tanzimat dönemi yapılarında, plan kurgusu, yapı malzemesi ve üslup anlayısı açısından dikkate deger degisiklikler görürüz. Tanzimat dolayısıyla bürokraside yasanan gelismeler, yeni tür idari yapılara duyulan ihtiyacı da beraberinde getirir. Bireylerin sermaye sahibi olması ve özel yapı üretimi desteklenir. Yangınlar nedeniyle yok olan ahsap mahalleleri koruma altına almak amacıyla, kargir insaat yaygınlastırılmaya çalısılır. Dünyaya açılma kararındaki yenilikçilerin tercih ettigi mimari üslup, Avrupa'yı model alan tüm dünyada evrensel bir dil olarak uygulama alanına yansıyan, Neoklasik mimari üslubudur. Bu yapıların bir islevi de; Tanzimat düsüncesini ve degisim kararlılıgını simgelemektir. Mustafa Resit Pasa'nın, Baltalimanı'nda yazlık konut olarak, Mimar Gaspare Trajano Fossati'ye yaptırmıs oldugu bina da bu anlamda dikkatle incelenmesi gereken bir yapıdır. Tespit edilebilen ilk kargir sahil sarayı olan Baltalimanı Sahil Sarayı, kendinden sonraki uygulamalara kaynaklık ederek , kargir sahil sarayları devrini açan yeni bir evreyi baslatır. Günümüzde Baltalimanı Metin Sabancı Kemik Hastalıkları Egitim ve Arastırma Hastanesi olarak kullanılan yapı, ilk yapıldıgı günden günümüze ulasana dek bir takım degisikliklere ugramıstır. Saray mensuplarının yazlık olarak kullanmaya basladıgı sahilsarayı, Cumhuriyet Dönemi'nde bir süre bos kalmıs, daha sonra Balıkçılık Enstitüsü'ne devredilmistir. Kullanıcı degisiklikleri ve ihtiyaçlar dogrultusunda müdahalelelere maruz kalan yapı, buna ragmen karakterini ve mimari degerini korumaktadır. Hem tarihsel konumu hem de mimari degeri ile, arastırılması ve korunması gereken yapı, bu çalısmanın konusunu olusturmaktadır. Anahtar kelimeler: Tanzimat¸ Baltalimanı Resit Pasa Sahil Sarayı, Gaspare Trajano Fossati.