Bamya (Abelmoschus esculentus) tohumu ekstresinin akut parasetamol kaynaklı rat karaciğer hasarı üzerindeki etkileri

Amaç: Asetaminofen (N-asetil-para-amino-fenol, APAP), çocukluk çağında en yaygın olarak kullanılan ilaçlardan birisidir. Önerilen dozlarda kullanıldığında güvenli bir ilaçtır. Ancak toksik dozlarda maruziyet sentrilobuler hepatik nekroza sebep olur. Hepatotoksisiteye neden olan ana mekanizmanın yüksek doz APAP maruziyeti sonrasında oluşan oksidatif stres olduğu düşünülmektedir. Bamya (Abelmoschus esculentus) (AE)'nın ise antioxidan ve anti-inflamatuvar özellikleri mevcuttur. Sunulan çalışmada, APAP ile oluşturulan hepatotoksik sıçan modelinde, AE'nin APAP kaynaklı karaciğer hasarı karşısındaki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Toplam 40 adet erkek Winstar cinsi rat randomize bir şekilde 5 gruba eşit olarak bölündü. Gruplar kontrol grubu, APAP grubu, AE grubu, AE+APAP grubu, AE+APAP+ NAC grubu olarak düzenlendi. AE 600 mg/kg/gün dozunda 11 gün gavaj yoluyla, APAP 1000 mg/kg 8. günde tek doz intraperitoneal yolla, NAC 300 mg/kg 8. günde tek doz intraperitoneal yolla enjekte edildi. Ratlardan alınan örnekler biyokimyasal ve histopatolojik olarak incelendi. Serumdan alınan örneklerde AST, ALT, TNF-α, IL-10 ve tiyol-disülfit düzeyleri analiz edildi. Karaciğerden alınan örnekler hematoksilen-eozin boyası boyanarak mikroskobik olarak incelendi. Bulgular: Biyokimyasal olarak AST, ALT, IL-10, TNF-α, native thiol, total thiol ve disülfit düzeyleri incelendi. Bunlardan AST, ALT, IL-10, native thiol ve total thiol değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı verilere ulaşılırken TNF-α ve disülfit düzeylerinde anlamlı sonuçlar saptanmadı. Native thiol ve total thiol değerleri APAP grubuna göre APAP+AE ve APAP+AE+NAC gruplarında daha yüksek saptandı. (Sırasıyla p=0.043 ve p<0.001; p=0.028 ve p=0.001) AST ve ALT değerleri APAP grubuna göre APAP+AE grubunda (sırasıyla p=0.072, p<0.001) ve APAP grubuna göre APAP+AE+NAC grubunda düşük saptandı (sırasıyla p=0.044, p=0.001). IL-10 değerleri APAP grubuna göre APAP+AE ve APAP+AE+NAC gruplarında istatistiksel açıdan anlamlı oranda yüksek saptandı (sırasıyla p=0.005 ve p=0.002). Histopatolojik incelemelerde fokal hepatosit nekrozu (p=0.088) ve safra duktus hiperplazisi (p=0.96) açısından anlamlı sonuca ulaşılamadı. APAP grubuna göre APAP+AE ve APAP+AE+NAC gruplarında konjesyon skorunda (sırasıyla p=0.003 ve p=0.003), sitoplazmik vakuolizasyon skorunda (sırasıyla p=0.01 ve p<0.001), sinozoid dilatasyonu skorunda (sırasıyla p=0.001 ve p=0.003), kuppfer prolifareasyonu skorlarunda (sırasıyla p<0.001 ve p=0.001) ve inflamasyon skorlarında (sırasıyla p<0.001 ve p<0.001) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düzelme saptandı. Sonuç: AE yüksek APAP maruziyeti sonucu oluşan oksidatif stres ve inflamasyonun neden olduğu nekroinflamatuar karaciğer hasarına karşı koruyucu etki göstermektedir. Anahtar Kelime: APAP, bamya, oksidatif stres, hepatotoksisite