Baş-boyun kitlelerinde difüzyon ağırlıklı manyetik rezonans görüntülemenin lezyon karakterizasyonundaki yeri

Baş-boyun kitleleri tüm yaş gruplarında sıklıkla görülmekle birlikte farklı spektrumlarda kendini göstermektedir. Baş-boyun görüntülemede kullanılan yöntemler ultrasonografi (US), bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG)'dir. Tanı için biyopsi sıklıkla kullanılmaktadır, ancak bu yöntem invazivdir ve yanlış sonuçlar verebilmektedir (1). MRG yöntemlerinden biri olan difüzyon ağırlıklı görüntüleme (DAG), su moleküllerinin dokulardaki rastgele hareketlerini, mikroskopik difüzyonunu inceleyen fonksiyonel bir yöntemdir (2). İnsan vücudunda moleküllerin iletilen difüzyonunun ölçülen büyüklüğü ADC (Apparent Diffusion Coefficient – Görünüşteki Difüzyon Katsayısı) olarak bilinir. ADC değeri difüzyonel hareketin hızını ifade eder ve bir dizi difüzyon ağırlıklı MRG görüntüsünde sinyal intensitesi ölçülerek ve hesaplanarak elde edilir. ADC değerinin lezyonun sellüler yoğunluğuna, dokuların mikroyapılarına ve patofizyolojik durumlarına göre değişmesi beklenir (3). Malign lezyonlar düşük ADC değerleri gösterirken, benign lezyonlarda yüksek ADC değerleri izlenmektedir (4). Çalışmamızın amacı DAG'nin baş-boyun lezyonlarının karakterizasyonunda duyarlılığa katkısını histopatolojik korelasyon doğrultusunda göstermek, DAG ile baş-boyun malign lezyonlarının benign lezyonlardan, lenfomanın karsinomdan ve malign lenf nodlarının benign lenf nodlarından ayrımında ADC değerlerindeki farklılığı saptayabilmek ve bu ayrımlar için eşik değerler bulmaya çalışmaktır. Hastanemize boyunda şişlik şikayeti ile başvuran, fizik muayenede kitle ön tanısı ile boyun MRG tetkiki yapılmış olan, biyopsi ve/veya MRG, anjiografi gibi görüntüleme yöntemleri ile tanısı belirlenmiş, yaşları 3 ay ile 86 yaş arasında değişen 88 hasta (95 lezyon) çalışmaya dahil edilmiştir. Mart 2010 ve Ekim 2011 ile Ocak 2012 ve Mayıs 2012 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Hastanesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda boyun difüzyon MRG tetkiki yapılan hastalar retrospektif olarak taranmıştır. Hastalar lenfoma, karsinom, lenfoma ve karsinom dışı diğer malign kitleler, benign solid kitleler ve benign kistik kitleler olmak üzere beş ana gruba ayrılmıştır. Hastaların kontrastlı boyun MRG tetkikleri iki adet 1,5 Tesla (T) MRG cihazı kullanılarak yapılmıştır. Ayrıca kontrast madde verilmeden önce EPI tekniği kullanılarak 0 sn/mm2, 400 sn/mm2 ve 800 sn/mm2 b değerlerinde ii aksiyel planda difüzyon ağırlıklı görüntüler elde olunmuş ve ADC haritaları oluşturulmuştur. Difüzyon MRG tetkikinde tespit edilen lezyona ADC haritasında ROI (region of interest) yerleştirilerek ADC değerleri ölçülmüştür. Gruplar arası ADC değerlerinin istatistiksel farklılığı "Kruskal-Wallis Testi" ile değerlendirilmiştir. Literatürde malign baş-boyun kitlelerinde difüzyon kısıtlanması izlenirken lenfomalarda bu kısıtlanmanın daha belirgin olduğu, benign lezyonlarda ise kistik lezyona doğru gidildikçe yerine difüzyon artışı izlendiği gösterilmiştir. Malign lezyonlarda benign lezyonlar ile karşılaştırıldığında daha düşük, lenfomalarda ise diğer malign kitlelere kıyasla daha da düşük ADC değerleri elde edilmektedir (Benign lezyonlarda 1.56±0.51 x10ˉ3 mm2/sn, lenfomalarda 0.66 ± 0.17 x10ˉ3 mm2/sn, lenfoma dışı diğer malign lezyonlarda 1.13±0.43 x10ˉ3 mm2/sn) (4). Bu çalışma ile baş-boyun kitlelerinin tanısının konmasında difüzyon MRG tetkikinde ölçülen ADC değerlerinin malign kitleleri benignlerden, lenfomayı karsinomdan ve malign lenf nodlarını benign lenf nodlarından ayırmadaki etkinliğini ve duyarlılığını belirlemeyi amaçladık.