Basel-II çerçevesinde KOBİ ölçeğindeki firmalara ilişkin kredi skorlama model önerisi: Artvin ili örneği

KOBİ'ler tüm dünya ülkelerinde ve Türkiye'de ekonomik sistemin vazgeçilmez unsurları olarak kabul edilmektedir. KOBİ'lerin bankalarla işbirliği giderek artacağı göz önünde tutulursa, Basel-II kriterlerinin bankalar için öngördüğü risk odaklı yaklaşımdan dolayı, KOBİ'lerin bu kriterlerden etkileneceği aşikârdır. Basel-II ile birlikte bankalar KOBİ'lere skor notları vermeye başlamışlardır. Bu skorlar her firmanın bankalar tarafından çeşitli kriterlere göre oluşturduğu kredi skorlaması sonucu oluşacak olup, rating notuna göre KOBİ'lerin ödeyeceği faiz miktarı değişecektir. Mevcut yapıda, risk yapısına bakılmaksızın verilen kredilerin risk ağırlığı, %100 iken, Basel II'deki yeni uygulanmaya başlanan derecelendirme yöntemlerinden standart yönteme göre ve Basel-II tanımına göre, kurumsal portföyde yer alan firmaların risk ağırlığı firmaların kredi skor puanına ve teminat yapısına göre değişebilmektedir. Böylelikle rating notu düşük olan firmalar daha fazla faiz öderlerken, rating notu yüksek olan firmalar daha az faiz ödeyebileceklerdir. KOBİ'lerin kredi skor puanlarını yükseltmeleri için öz kaynaklarını güçlendirmeleri, finansal yapılarını düzeltmeleri, şeffaf bir muhasebe yönetim sistemi kurmaları, buna uygun gerçeği yansıtan bilanço açıklamaları, şeffaflık düzeylerini arttırarak kurumsal bir yapıya kavuşmak için çalışmalar yapmaları gerekmektedir. Bu çalışmada, Basel-II kriterlerinin, KOBİ finansman maliyetlerine etkileri, bankaların firmalara uyguladığı ratingler üzerinden analiz edilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda firmalara skor hesaplamak için kullanabilecekleri basit bir model oluşturulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Basel-II, KOBİ, Kredi Maliyetleri, Skorlama, Derecelendirme, Panel Veri