Basit, komplike ve tekrarlayan febril konvülziyonlu çocuklarda oksidatif stres göstergesi olan tiyol / disülfit homeostazının karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Febril konvülziyonlar, çocukluk çağı konvülziyonlarının en sık nedenidir ve tekrarlayabilmektedir. Etiyopatogenezi ile ilgili bilgiler kısıtlıdır. Oksidanların arttığı veya antioksidanların yetersiz kaldığı durumlarda, organizmanın maruz kaldığı oksidatif stres sonucu, hücresel metabolizmada bozulma ve doku hasarı meydana geldiği, ateroskleroz, myokardiyal infarktüs, strok, kanser ve inflamuvar hastalıkların yanısıra epilepsinin patogenezinde de antioksidan/oksidan dengesindeki bozulmanın ve artan serbest radikal düzeylerinin rolü olduğunu gösteren çeşitli çalışmalar mevcuttur. Enzimatik olmayan antioksidanlar olarak tiyoller, redoks reaksiyonlarını tetikleyen ve oksidan maddeleri temizleyen önemli moleküllerdir. Erel ve Neşelioğlu'nun yakın zamanda geliştirdiği bir yöntemle; antioksidan durum ve oksidatif stres, çoğunlukla düşük moleküler ağırlıklı tiyollerin plazma konsantrasyonları ve disülfitlere oranları (total tiyol, nativ tiyol, disülfit, disülfit/total tiyol, disülfit/nativ tiyol, total tiyol/nativ tiyol) ölçülerek değerlendirilir. Çocukları içeren çalışmalarda avantajı, oksidatif stresin kandan bakılabiliyor olması ve çok az miktarda serum örneği ile kolay yapılabilen bir test olmasıdır. Biz bu çalışmada tiyol/disülfit homeostazındaki değişiklikleri değerlendirerek oksidatif stresin febril konvülziyon gelişimi ve komplike ya da tekrarlayan nöbetlerle ilişkisini belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ekim 2018–Ekim 2019 tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi çocuk acil servisine febril konvülziyon ile başvuran 6 ay-5 yaş arasında 45 hasta ve kontrol grubu olarak, ateş nedeniyle başvuran, febril konvülziyon öyküsü olmayan, 6ay-5yaş arası 45 hasta alındı. Tiyol/disülfit homeostaz parametreleri olarak; serum native tiyol, total tiyol ve disülfit seviyeleri, disulfit/ total tiyol, disulfit/nativ tiyol ve tiyol/total tiyol oranları, Erel & Neselioglu tarafından yeni geliştirilen otomatik ölçüm yöntemiyle çalışıldı. Bulgular: Her iki grup arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı bir farklılık yoktu. Febril konvülziyonlu hastaların 20'sinde (%40,4) basit, 25'inde (%55,6) komplike febril konvülziyon öyküsü mevcuttu. Febril konvülziyonlu hastaların nativ tiyol düzeylerinin ortalaması 370,10 ± 58,5µmol/L (211,80-484,70µmol/L), kontrol grubunun ortalaması 404,72±47,16µmol/L (284,20-493,70µmol/L) idi ve febril konvülziyonlu grubun ortalaması anlamlı oranda düşüktü. Febril konvülziyonlu hastaların total tiyol düzeylerinin ortalaması 411,71 ± 60,47µmol/L (262,60-544,25µmol/L), kontrol grubunun ortalaması 448,57 ± 52,68µmol/L (326,20-544,96µmol/L) idi ve yine febril konvüziyon grubunda anlamlı oranda düşüktü. Febril konvülziyonlu hastaların disülfit düzeylerinin ortalaması 20,83 ± 5,76 (6,10-29,78µmol/L) iken, kontrol grubunun ortalaması 21,92±5,73 µmol/L (8,07-37,83 µmol/L) olarak saptandı, istatistiksel olarak anlamlı fark olmasa da febril konvülziyonlu grupta daha yüksekti. Febril konvülziyon geçiren hastaların disülfit/nativ tiyol oranlarının ortalaması 5,78±1,92µmol/L (21,52-11,99), kontrol grubunun ortalaması 5,43±1,33µmol/L (2,0-8,13µmol/L) idi. Febril konvülziyonlu hastaların disülfit/total tiyol oranlarının ortalaması ve nativ tiyol/total tiyol oranlarının ortalamasının da kontrol grubundan anlamlı oranda farklı olmadığı görüldü. Birden fazla nöbet geçiren hastaların anlamlı olmasa da antioksidan düzeylerinin ortalamasının düşük, oksidan düzeylerinin ortalamasının ise yüksek olduğu görüldü. Hastalarımızı, basit FK (n=20), komplike FK (n=25) olarak gruplandırıp tiyol/disülfit parametrelerini karşılaştrdığımızda istatiksel olarak anlamlı farklılık saptamadık; ancak komplike FK geçiren hastaların antioksidan parametrelerinin ortalamasının düşük, oksidan parametrelerin ortalamasının yüksek olduğunu gördük. Febril konvülziyonlu hastalarımızı, öyküsünde tekrarlayan febril konvülziyon olan ve ilk kez febril konvülziyon geçiren hastalar olarak gruplandırıp nativ tiyol, total tiyol, disülfit düzeyi ve disülfit/nativ tiyol, disülfit/total tiyol, nativ tiyol/total tiyol oranı karşılaştırıldığımızda istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı görüldü. Tartışma-Sonuç: Febril konvülziyon geçiren hastalarımızın antioksidan düzeylerinin kontrol grubuna göre anlamlı oranda düşük saptanması, bu hastalarda nöbeti tetikleyen faktörlerden birisinin, ateşli hastalık esnasında oluşan oksidatif stres karşısında, antioksidan kapasitelerinin yetersiz kalması olabileceği düşünüldü. Febril konvülziyon geçiren hasta grubunda nöbet esnasında oluşan oksidatif strese antioksidan sistemlerinin yetersiz kalmasında, aynı gün içerisinde geçirilen nöbet sayısının, daha önce geçirilmiş febril nöbet öyküsü olmasının, nöbet süresinin, ve nöbetlerin basit ya da komplike olmasının etkisi olmadığı görüldü. Basit, komplike ve tekrarlayan febril nöbetlerde oksidan/antioksidan dengesinin rolünü saptayabilmek için daha fazla sayıda hasta ile, daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.