Baskil-Sivrice (Elazığ) arasında yüzeyleyen tektonomagmatik birimlerin petrografisi ve jeokimyası

ÖZDOKTORA TEZİBASKİL-SİVRİCE (ELAZIĞ) ARASINDA YÜZEYLEYENTEKTONOMAGMATİK BİRİMLERİNPETROGRAFİSİ VE JEOKİMYASITamer RIZAOĞLUÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜJEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Fikret İŞLERYıl : 2006, Sayfa: 259Jüri : Prof. Dr. Fikret İŞLERProf. Dr. Servet YAMANProf. Dr. Mesut ANILProf. Dr. Halil BAŞDoç. Dr. Osman PARLAKBaskil-Sivrice (Elazığ) bölgesinde birbirleriyle intrüzif ve tektonik dokanak ilişkisine sahip bir çoktektono-magmatik/stratigrafik birim yeralmaktadır. Bunlar; Malatya-Keban platformu, Kömürhan ofiyoliti,Ensimatik adayayı birimi ve Baskil granitoyidi'dir Geç Kretase yaşlı Kömürhan ofiyoliti Hazar Gölü'nünbatısında yüzeylemekte olup doğusunda yeralan Guleman ofiyoliti ve batısında yeralan İspendere ofiyoliti ilekökensel ilişkiye sahiptir. Kömürhan ofiyoliti kuzeyde Malatya-Keban platformu tarafından tektonik dokanaklaüzerlenmekte olup Baskil granitoyidi tarafından kesilmektedir. Güneyde ise Kömürhan ofiyoliti Orta Eosen yaşlıMaden Kompleksi'ne bindirmektedir.Kömürhan ofiyoliti tam bir okyanusal litosfer kesiti sunmakta olup tabandan tavana doğru tektonitler,kümülatlar, izotrop gabrolar, levha dayk kompleksi ve volkanitlerden oluşmaktadır. Tektonitlerin tabanındaokyanus içi dalma-batma sırasında amfibolit fasiyesinde metamorfizmaya uğramış ince bir metamorfik dilimgözlenmektedir. Tektonitler serpantinize harzburjit ve lerzolitlerle temsil edilmektedir.Tektonitlerin üzerine gelenultramafik kümülatlar verlitlerle temsil edilmekte ve yer yer gabroyik kümülatlarla intrüzif dokanak ilişkisinesahiptir. Mafik kümülat kayaçlar olivinli gabro, gabro, gabro-norit ve amfibollü gabrolarla temsil edilmekte veüst seviyelerde izotropik gabrolara geçiş göstermektedirler. Levha dayk kompleksi diyabaz, mikrodiyorit vekuvarslı mikrodiyoritlerle temsil edilen, kalınlıkları 15-20 cm ile 75-100 cm arasında değişen ve soğuma kenarıiçermeyen dayklardan oluşmaktadır. Volkanik kayaçlar inceleme alanında oldukça geniş yayılımlı olup ofiyolitindiğer birimleri ile tektonik dokanaklıdır. Volkanik kayaçlar bazalt, bazaltik andezit, andezit ve dasitler ile temsiledilmektedir. Kömürhan ofiyolitine ait tüm kayaçlar toleyitik karakterli magmadan türemişlerdir. Ofiyolitikbirimler üzerinde yapılan tüm kayaç ve mineral kimyası analizleri Kömürhan ofiyolitinin okyanus içi dalma-batma zonu üzerinde oluştuğunu göstermektedir.Baskil granitoyidi felsik ve mafik magmatik kayaçlar olmak üzere iki farklı gruba ait derinlik ve yarıderinlik kayaçları ile temsil edilmektedir. Felsik ve mafik plütonik kayaçlar çeşitli şekil ve boyutlarda mafikmikrogranüler enklav (MME) içermektedirler. Baskil granitoyidi jeokimyasal açıdan I-tipi, kalkalkalenplütonların karakteristik özelliklerine sahiptir. Baskil granitoyidine ait kayaçların tüm kayaç ve mineral kimyasıanalizleri bu magmatik birimin volkanik yay tektonik ortamında oluştuğuna işaret etmektedir.Bölgede yapılan jeolojik ve jeokimyasal çalışmalar Doğu Toroslarda ofiyolitik birimlerin GeçKretase'de kuzeyde Malatya-Keban ve güneyde Arap platformları arasında okyanus içi dalma-batma zonuüzerinde oluştuğuna işaret etmektedir. Ensimatik adayayı birimi ise oluşan okyanusal kabuğun üzerinde dahaolgun bir dönemde gelişmiştir. Tüm bu birimler Malatya-Keban platformunun tabanına yerleşerek Doğu Torosaktif kıta kenarını meydana getirmişler ve bu tektonik ortamda Baskil granitoyidi tarafından kesilmişlerdir.Anahtar kelimeler: Elazığ, Ofiyolit, okyanus içi dalma-batma zonu, Baskil granitoyidi, Volkanik yayI