Başkurt destanlarındaki sembolik unsurlar üzerine inceleme

Bir milletin kültürel değerleri arasında yer alan destanlar, ait olduğu milletin yaşamını doğrudan etkileyen olayların yansıdığı halk anlatılarıdır. Destanların ortaya çıkabilmesi için hem insanları önemli ölçüde etkileyen olayların yaşanması hem de üzerinden belirli bir zamanın geçmesi gerekmektedir. Destandaki olaylar çoğunlukla bir alp tipinin etrafında anlatılır. Alp tipi; kahramanlık ruhuyla hedefini daima ileriye doğru belirleyen, atılgan, yiğit, bağımsız bir kimliğe sahiptir. Alp tipi, milletinin tüm olumlu vasıflarını üzerinde taşıyan idealize edilmiş bir tiptir aynı zamanda milletinin birlik ve bütünlüğü uğruna hayatını ortaya koyarak mücadele etmektedir. Türk millî kültürü içerisinde önemli bir yer teşkil eden Başkurt destanları da Başkurt Türklerinin millî hafızasını ortaya çıkaran halk anlatılarındandır. Destanlar, Başkurt Türklerinin gelenek ve göreneklerini, yaşam tarzını, inanışını, örf ve âdetlerini, töresini çeşitli yönleriyle yansıtmaktadır. Destan kahramanları çıktığı yolda birtakım zorluklarla karşılaşırken sembolik unsurlar destanı şekillendirmektedir. Bu sebeple destanlarda yer alan sembolik ögeler çalışmamızın asıl konusunu oluşturmaktadır. Çalışmamızdaki amaç, millî hislerle ortaya çıkan destanların taşıdığı kıymeti kültürel hazinemiz içerisinde sembolik unsurlar bakımından değerlendirmektir. Böylece Türk kültürünün millî ve manevi değerleri içinde birlik ve bütünlüğün göstergesi olan destanların önemi daha iyi anlaşılacaktır. Anahtar Kelimeler: Destan, Başkurt Destanları, Başkurt Türkleri, Sembol, Kahramanlık.