Başkurt destanlarının tipolojisi

Tezde Başkurt destanlarında yer alan tiplerin tipik özellikleri, tipoloji yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Tez, giriş hariç dört bölümden oluşmaktadır. ?Giriş? bölümünde Başkurt Türklerinin tarihi ve destancılık geleneği üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde ?Edebî Eserde Tip Kavramı ve Tipin Özellikleri? başlığı altında, edebî eserlerde tip kavramının tanımı yapıldıktan sonra, tipi ortaya çıkaran kıstaslar hakkında bilgi verilmiştir. İki alt başlığa ayrılan bu bölümde, konu ile ilgili yapılan yerli ve yabancı çalışmalar değerlendirilmiştir. Birinci bölümün ?Sözlü Türk Edebiyatında Tip Kavramı ve Tiplerin Özellikleri? adını taşıyan bölümde masal, fıkra, halk hikâyesi, geleneksek halk tiyatrosu türlerinde yer alan tiplerin oluşum ve gelişim aşamaları değerlendirilmiştir. İkinci bölüm iki ana başlığa ayrılmakta olup, ?Sözlü Edebiyat Verimlerinden Destan ve Destan Tiplerinin Özellikleri? başlığı üç aşamada incelenerek, destanın teşekkülü, destan tiplerinin oluşum ve gelişimi, Türk destan kahraman tiplerinin özellikleri incelenmiştir. ?Türk Destan Kahramanı Kalıbı? başlığı altında Türk destanlarında yer alan merkezî kahraman tipi yirmi dört özelliğe bağlı olarak ele alınmıştır. Tezin üçüncü bölümünde Başkurt destanları arasından seçilen beş destanın merkezî kahraman tipleri, ikinci bölümde oluşturulan Türk destan kahramanı kalıbına göre değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, ?Başkurt Destanlarında Merkezî Kahraman Tipinin Değerlendirilmesi? başlığı altında bir tablo ile ortaya konularak yorumlanmıştır. Başkurt destanlarında yer alan alt tiplerin incelendiği dördüncü bölümde; kadın, at ve düşman tiplerinin tipik özelliklerinin belirlenmesine çalışılmıştır. Tezde çalışılan konu ?Sonuç? bölümünde genel hatları ile anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: 1. Destan 2. Başkurtlar 3. Tip 4. Tipoloji 5. Kahraman