Basınç kontrollü Cu-bazlı şekil hafızalı alaşımların üretimi ve karakterizasyonu

Bu çalışmada ergitme yöntemiyle elde edilen Cu- 22,90 Al - 4,87 Mn - 0,90 Ni (% at.) kompozisyonuna sahip dörtlü şekil hafızalı alaşımın uygulanan farklı basınçlar altında yapısında meydana gelen değişimler ve termal davranışları incelendi. Bu incelemeler için X-ışınları kırınımı (XRD) analizleri, optik mikroskop gözlemleri, diferansiyel termal analiz (DTA) ve diferansiyel taramalı kalorimetri (DSC) analiz yöntemleri kullanıldı. XRD metoduyla numunelerin sahip oldukları kristal yapılar ve difraksiyonu meydana getiren düzlemler belirlendi. Oda sıcaklığında alınan optik mikroskop gözlemleriyle numunelerde uygulanan basınçlar sonucunda martensit yapının oluşup oluşmadığı ve martensit yapıların çeşitleri gözlendi. DTA ölçümleriyle numunelerde düşük sıcaklık bölgesinde ve yüksek sıcaklık bölgesinde meydana gelen faz geçişleri ve faz geçiş sıcaklıkları belirlendi. DSC ölçümleriyle martensitik dönüşümün sıcaklık parametreleri olan Ms, Mf, As ve Af sıcaklıklarının, uygulanan basınçlarla nasıl değiştiği incelendi. XRD analizleri sonucunda kullanılan numunelerin kristal yapılarının ortorombik yapıya sahip olduğu bulunmuştur. Yapılan hesaplamalar sonucunda kristal yapının a, b ve c parametreleri hesaplanmış, uygulanan basınçlarla birlikte a parametresinin değerinin arttığı, b ve c parametrelerinin ise azaldığı görülmüştür. Ayrıca Debye-Scherer eşitliğinden kristal boyutları hesaplanmıştır. Optik mikroskop gözlemlerinde uygulanan basıncın arttırılmasıyla birlikte martensit oluşumların azaldığı ve son basınç değerinde martensit yapıların oluşmadığı gözlemlenmiştir. DTA analizleriyle faz geçişleri belirlenmiş, faz geçişlerinin A2→B2→18R veya A2→B2→L21→18R şeklinde meydana geldiği görülmüştür. Son basınç değerinde martensit yapıya geçiş olmadığı görülmüştür. DSC ölçümleri sonucunda martensit ve austenit faz dönüşüm sıcaklıkları belirlenmiştir. Basınç değerlerinin artmasıyla beraber dönüşüm sıcaklıklarının arttığı görülmüştür. Fakat 560 MPa basınç uygulanmış numunenin kristal boyutu diğerlerine göre çok büyük olmasından dolayı istenilen sonuç bu numunede olmamıştır. Son basınç değerinde ise dönüşüm olmadığı görülmüştür.