Batı Karadeniz bölgesi tomruk depolarında zarar yapan mantar türleri ve zarar tipleri

Odun zararlısı mantarlar teknik ve ekonomik anlamda ahşap malzemeye zarar vermektedir. Bu tür kayıpların önlenmesi açısından odun zararlısı mantarlar ile mücadele edilmelidir. Mücadelenin etkili bir biçimde yapılabilmesi için mantar türünün tespit edilmesi, zarar türünün belirlenmesi ve mantar türüne uygun önlemlerin alınması gerekmektedir. Böylece, odunda zarar yapan mantarlar ile kısmen veya tamamen mücadele edilebilmektedir. Batı Karadeniz Bölgesi'ndeki illerimizde gerçekleştirilmiştir. Batı Karadeniz Bölgesi'nde çalışma yaptığımız illerimiz; Bartın, Bolu, Düzce, Karabük, Kastamonu ve Zonguldak'tır. Bu iller Batı Karadeniz Bölgesi'ndeki 16 ayrı tomruk deposu seçilerek gerçekleştirilmiştir. Tomruk depolarının seçiminde orman işletmelerin yıllık üretim kapasiteleri göz önüne alınarak kapasitesi yüksek olan işletmeler seçilmiştir. Çalışmanın gerçekleştirilebilmesi için seçilen ağaç malzeme tomruk halindeki odunlar ile beklemiş müsadereli emvallerdir. Tomruk ve müsadereli emvallerden toplanacak olan odun zararlısı mantar türleri periyodid olarak toplanmış, makroskopik ve mikroskopik yöntemlerle teşhis edilmiştir. Mantar türlerinin resimleri emval üzerinde iken çekilmiş ve karışmayı, bozulmayı engelleyecek şekilde özel kutular içerisinde muhafaza edilmiştir. Mantar türlerinin teşhisi ve değerlendirilmesi Konya Selçuk Üniversitesi Mantarcılık Uygulama ve Araştırma Müdürlüğü tarafından yapılmıştır. Emvallerden alınan mantar türlerinin toplanıp incelenmesi 2016 Şubat-Ekim ayları arasında yapılmış ve 8 defa arazi çalışmasında bulunulmuştur. Yapılan çalışmalar doğrultusunda; Batı Karadeniz Bölgesi'nde bulunan tomruk depolarında 20 farklı familya tespit edilmiştir. Familyalara ait 33 farklı cins ve toplamda 48 farklı tür tespit edilmiştir. Tespit edilen mantar türleri yöre olarak; Düzce yöresinde 34, Bolu yöresinde 13, Zonguldak yöresinde 6, Bartın yöresinde 14, Karabük yöresinde 6 ve Kastamonu yöresinde 12 farklı mantar tespit edilmiştir. Düzce yöresi mantar türü bakımından yoğun olarak bulunan bölge olduğu tespit edilmiştir. Tüm bölgedebulunan mantar türlerinin %55'i Polyoraceae familyasına ait olduğu görülmüştür. Yaklaşık olarak her ilde bulunan mantar türleri Cerioporus meridionalis, Trametes hirsuta, Trametes versicolor, Schizophyllum commune ve Stereum hirsutum olarak tespit edilmektedir. Trametes hirsuta, Trametes versicolor türleri bütün ağaç türlerinde tespit edilmiştir. Ağaç kayın ağacı olduğu saptanmıştır. Antrodia crass ve Amyloporia sinuosa türlerinin Türkiye için yeni bir kayıt olduğu belirlenmiştir. Çalışma sahalarından elde edilen bulgular ışığında, laboratuvar ortamında gerçekleştirilen doğal dayanıklılık testlerinde 4 ağaç türü olmak üzere meşe, kayın, göknar, sarıçam ağaç türleri kullanılmıştır vekayın odununun en fazla ağırlık kaybı veren ağaç türü olduğu görülmüştür. En yüksek ağırlık kaybına neden olan mantar türü ise Trametes versicolor olarak belirlenmiştir. Mantar türlerinin 3 aylık ve 4 aylık tahribat sürelerinde yaptıkları ağırlık kayıpları arasında istatistiki olarak önemli sayılabilecek anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Anahtar sözcükler:Batı Karadeniz bölgesi, Odun zararlısı mantarlar, Tomruk depoları.