Batı Karadeniz bölgesinde karışık yapraklı ormanlarda açılan farklı büyüklüklerdeki boşluklarda doğal gençleştirme ve yabani kiraz (Cerasus avium (L.) Moench) dikimi

Karadeniz Bölgesi ağaç türü zenginliği, karışık ve tabakalı yapısı ile taşıdığı odun serveti ve kalitesi yönünden Türkiye ormanları içerisinde önemli bir yeri bulunmaktadır. Yapraklı karışık ormanlar içerisinde, doğaya yakın prensiplerin başarılı bir şekilde uygulanması ile, doğal süreçlerden en yüksek derecede faydalanarak, kaliteli odun üretimi sağlayacak, ekonomik olarak daha az emek ve masraf gerektirecek ve aynı zamanda biyoçeşitliliği artırıcak silvikültürel yöntemlerin belirlenmesi ormanların sürdürülebilirliği ve çok işlevliliği açısından önemlidir. Meşcere çatısında oluşan/oluşturulan boşluk yada delikler, altında heterojen bir yetişme ortamı ve bitki örtüsü oluşmaktadır. Ancak boşluk gençleştirmesi (gap regeneration) konusunda (ör. boşluk boyutu) ülkemizde büyük bir bilgi eksikliği mevcuttur. Büyük ekolojik (biyolojik çeşitlilik, meşcere stabilitesi, yaban hayatı destekleme vb.), ekonomik (yapacak odun) ve sosyal (arıcılık) işlevlere sahip yabani kirazın Karadeniz Bölgesi ormanlarında karışık meşcere oluşturmaya uygun saf ve kayın ağırlıklı karışık ormanlarımıza dahil edilmesi bu ormanlarımızın değerini çok yönlü olarak artıracaktır.2006 sonbaharında Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü, Kdz.Ereğli Orman İşletme Müdürlüğü'ne bağlı Kocaman Orman İşletme Şefliği'nin devamlı ormana konu doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky.) ağırlıklı yapraklı karışık meşcerelerinde, çapları 24 m (küçük, KB) ve 50 m (büyük, BB) olan (16+16) toplam 32 adet boşluk oluşturulmuştur. Yıl sonunda açılan her boşluğa bir yaşlı yabani kiraz (Prunus avium L.) fidanları 3 x 3 m aralık-mesafelerle dikilmiştir. 2007 vejetasyon dönemi sonunda fidanların büyüme performansları tespit edilmiştir. 2008 ilkbaharında açılan boşluklara gelen gençlik tür bazında tespit edilmiştir.Meşcerelerde açılan küçük (0.05 ha) ve büyük (0.2 ha) boşluklarda, boşluk boyutu farketmeksizin, boşluk içi bölgelerdeki ortalama ışık miktarları arasında oldukça büyük ve anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Boşluk içinde en fazla ışık, merkez (orta) bölgede en az ışık ise müdahale görmemiş komşu meşcere (kontrol denemesi) altında bulunmuştur. Boşluk içinde en fazla doğrudan ışığı alan merkez bölgesinin boyutu doğal olarak büyük boşluklarda artmaktadır. Işık ağacı olan yabani kiraz gençlikleri ışık istekleri ile doğru orantılı olarak büyük boşlukları tercih etmiştir. Aralarında anlamlı farklar olmamasına rağmen, boşluk altlarına dikilen kiraz fidanlarının BB'larda daha fazla büyüme yapması ışık isteği yüksek olan kirazın ekolojisi ile uyumlu bir sonuçtur.Çalışmanın birinci yılı sonunda KB ve BB'larda, yarı gölge ağacı ve siper gereksinimi olan Anadolu kestanesi (Castanea sativa Mill.) gençliğinin %70 oranında kenar bölgeleri tercih ettiği görülmüştür. KB'larda kayın gençliği ve toplam gençlik, orta ve kenar bölgelere yaklaşık aynı oranda gelmiştir. BB'larda ise, kayın gençliği kenar bölgeye orta bölgeye göre 1,5 kat fazla, toplam gençlik de 1,2 kat fazla gelmiştir. Kayın, gölgeye dayanma yeteneği yüksek ve gençlikte siper ihtiyacı duyan ve tohumu nispbeten ağır olan bir ağaç türüdür. Bu nedenle merkez bölgeleri ile kıyaslandığında tohumlama mesafesinde kalan, siper etkisinin mevcut olduğu boşluk içi kenar bölgelere daha fazla kayın gençliğinin gelmesi anlamlıdır. Bu sonuçlar, KB'ların gölge ve yarı gölge ağaçlarının hakim olduğu karışık meşcerlerin gençleştirilmesinde kullanılabileceğini göstermektedir. Daha fazla doğrudan ışık alan ve büyük bir merkez bölgesi olan BB'ların, aralarında ışık ihtiyacı yüksek olan ağaç türlerinin olduğu karışık meşcerelerin gençleştirilmesinde kullanılması uygun olacaktır.Anahtar kelimeler: Doğaya yakın ormancılık, boşluk gençleştirme, küçük ve büyük boşluk, gölge ağaçları, ışık ağaçları, karışık meşcere, yabani kiraz