Batı Türkçesinde algı fiilleri

Algı fiilleri görme, dokunma vb. fiziksel algı alanına ait anlamları iletmektedir. Bu anlam alanı dışında kalan ve soyut anlam alanına ait duygu, idrak vb. anlamlar da yine algı fiilleri ile iletilebilmektedir. Bu durumda algı fiillerinin fiziksel anlam alanından diğer anlam alanlarına genişlemeler söz konusudur. Bilişsel dilbilim, algı fiillerinde ortaya çıkan bu tür anlam genişlemelerinin rastgele olmadığı ve bu anlamların bedensel, kültürel deneyimlere dayalı olduğu görüşünü savunmaktadır. Bilişsel dilbilim yaklaşımının ele alındığı bu çalışmada amaç, Batı Türkçesinde algı fiillerinin anlam genişlemeleri belirlemek ve bu genişlemelerin izlediği kavramsal haritalama örüntüsünü tespit etmektir. Böylelikle Batı Türkçesinde algı fiillerinin anlam alanlarında ortaya çıkan çokanlamlılığı bilişsel yaklaşımla incelemektir. Birinci bölümde bilişsel dilbilime ilişkin bir tarihçe ile bilişsel dilbilgisi ve bilişsel anlambilim ve bu alanlara ait ilkelere yer verilerek bilişsel anlambilimde benimsenen temel teorilerinden görüntü şeması, öntür ve bedenselleşme teorileri açıklanacaktır. İkinci bölümde çokanlamlılık olgusu, geleneksel yaklaşımlarda çokanlamlılık ile ilgili değerlendirmeler ve bilişsel anlambilimde çokanlamlılık ele alınacaktır. Bu çalışmada inceleme yöntemi olarak kullanılacak kavramsal metafor teorisine ait BEDEN OLARAK ZİHİN kavramsal metaforu ile özellik seçim süreci yöntemlerine ilişkin bilgiler sunulacaktır. Üçüncü bölümde algı fiillerinin beş temel duyuya göre sınıflandırılması fizyolojik temelli ele alınarak duyular ile ilişkisi gösterilecektir. Daha sonra bu fiillerin anlam alanlarında ortaya çıkan anlam genişlemeleri belirlenerek kavramlar arası haritalamalar ile meydana gelen kavramsal metaforlar tespit edilecektir. Dördüncü bölümde çalışmaya ilişkin bir değerlendirilme yapılacaktır. Batı Türkçesinde algı fiillerinin bilişsel yaklaşımla nasıl ele alındığı değerlendirilecektir. Sonuç bölümünde Batı Türkçesinde temel algı fiillerinin anlam alanları ve bu alanlarda ortaya çıkan anlam genişlemeleri tablolarla desteklenerek gösterilecek, dilsel ifadeler olan her bir algı fiilinin kavramsallaşmasını sağlayan kavramsal metaforlar sıralanacaktır.